Türkiye'de 2000 yılı sonrası uygulanan para politikalarının Forex piyasası üzerindeki etkileri

1971 yılında Bretton Woods Anlaşması'nın sona ermesi ve finansal piyasalardaki gelişmeler ile birlikte, küresel ekonomi önemli bir dönüşüm yaşamıştır. O yıl, ABD Başkanı Richard Nixon, "Nixon Şoku" olarak bilinen bir kararla ABD dolarının altına çevrilebilirliğine son vermiştir. Bu karar, doların altına bağlı olduğu sabit kur sistemine dayanan Bretton Woods sistemini sona erdirerek, döviz kurlarının serbest dalgalanmaya bırakılmasının yolunu açmıştır. Bu değişimle birlikte, döviz kurları merkez bankalarının izlediği para politikası verilerine ve piyasaların etkinliğine bağlı olarak dalgalanmaya başlamıştır. Bu durum döviz kurlarını doğrudan etkileyen bir piyasa olan Forex'in ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu piyasada, belirli bir para birimi diğer para birimlerine karşı alınıp satılabilmekte ve bu farklılıklar üzerinden kâr elde edilebilmektedir. Bu çalışmada, 2000 yılı sonrasında Türkiye'deki para politikası ve yaşanan ekonomik krizlerin Forex piyasası üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Çalışmanın ana amacı, Türkiye'de 2001, 2006, 2008, 2009 ve 2018 yıllarında meydana gelen ekonomik krizlerin döviz piyasası üzerindeki etkilerini analiz etmek ve bu krizlerin Türk Lirası'nın değeri üzerindeki yansımalarını değerlendirmektir. Bu doğrultuda, faiz oranları ve enflasyon gibi makroekonomik göstergeler aracılığıyla, Türk Lirası'nın döviz piyasasındaki performansının nasıl şekillendiği detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada, bu etkilerin olumlu ve olumsuz yönleri değerlendirilmiştir. Tezin birinci bölümünde, Forex piyasasının tanımı yapılmış, piyasadaki işleyişin nasıl olduğu ve hangi analiz yöntemlerinin kullanıldığı açıklanmıştır. İkinci bölümde ise, teknik ve temel analiz kavramları ele alınarak, Forex piyasasında kullanılan analiz yöntemlerinin döviz kuru üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Para politikası değişkenlerinin Forex piyasası üzerindeki etkilerinin ortaya konduğu bu bölümde, özellikle faiz oranları, enflasyon ve işsizlik oranı gibi temel analiz göstergelerinin döviz kuru üzerindeki etkilerine yer verilmiştir. 2000 yılından itibaren Türkiye'de uygulanan para politikası değişkenleri ve bu dönemde meydana gelen ekonomik krizlerin etkileri kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu çalışmada, ekonomik krizlerin ve para politikası değişkenlerinin döviz kuru üzerindeki etkileri incelenmiş ve Türk Lirası'nın değerine olan etkileri belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları, enflasyon oranı ile döviz kuru arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuş; enflasyon oranındaki artışın döviz kuru üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu, faiz oranının yükselmesinin ise döviz kuru üzerinde olumsuz bir etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar, Türkiye'deki makroekonomik politikaların döviz kuru üzerindeki önemli etkilerini anlamaya yönelik değerli katkılar sunmaktadır.