Türkiye akarsu havzalarındaki yıllık anlık maksimum akımların trend analizi

Hidrolojik ekstremlerin ( taşkın ve kuraklık ) toplum ve ekosistem üzerinde önemli bir etkisi vardır ve bu ekstrem olayların iklim değişikliğiyle beraber sıklığının ve şiddetinin artması beklenmektedir. Ekstrem olaylardaki önemli değişimlerin (trendlerin) belirlenmesi su kaynaklarının yönetiminde, dizaynında ve planlanmasında önemli bir rol oynar. Bu çalışmada Türkiye'de yer alan 26 akarsu havzasında bulunan 153 istasyondan elde edilen yıllık anlık maksimum akımların (YAMA) trendlerinin kapsamlı bir değerlendirilmesi sunulmuştur. İki geleneksel parametrik olmayan trend testi, Mann Kendall ve Spearman Rho zamansal trendin anlamlılığını belirlemek için kullanılırken Sen eğim metodu ise trendin büyüklüğünü belirlemek için uygulanmıştır. Mann Kendall trend testi sonucuna göre 57 istasyonun YAMA verilerinde istatistiksel olarak azalan trend görülürken, 6 istasyonda artan bir trend görülmüştür. Spearman testide Mann Kendall testi gibi aynı istasyonlarda artan trend belirlemiştir fakat 59 istasyonun YAMA verilerinde azalan trend belirlemiştir. Ayrıca farklı kümelerde ( düşük, orta ve yüksek) trendlerin daha detaylı değerlendirilmesini sağlayan son zamanlarda önerilen Şen trend testi YAMA verilerine uygulanmıştır ve testin sonuçları geleneksel metotların sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Genel olarak test sonuçları yakın olmasına rağmen, Şen metodu hem insan yaşamı hem de doğal çevre için tehlikeli durumların bir işareti olabilen azalan ve artan trendlerde, daha fazla bulgular belirlemiştir.