Türkiye'de alkol politikaları uygulama araçlarının değerlendirilmesi

DSÖ'ne (Dünya Sağlık Örgütü) göre, Avrupa ülkelerinde alkol kullanan bireylerin yıllık ortalama alkol tüketimleri düşerken dünyanın birçok ülkesinde ve Türkiye'deki alkol kullanıcılarının kişi başı alkol tüketimleri artmaktadır. Alkol, 200'den fazla hastalık türü ve yaralanma durumuna neden olmakla birlikte dünyada her yıl 3 milyon insanın ölümüne de yol açmaktadır. Bireysel alkol içme biçimlerinin, kişinin sadece kendisine değil sosyal hayata dair de zararlı etkilerinin olması, hükümetleri bu zararları azaltmak ve ortadan kaldırmak için çeşitli tedbirler içeren politikalar üretmeye sevk etmektedir. Türkiye'de 1982 Anayasası devlete, halkın genel sağlığının muhafazasıyla ülke gençlerinin alkol düşkünlüğünden korunması görevlerini de vermiştir. Türkiye'nin de üye olduğu DSÖ, alkol kullanmanın zararlı etkilerinin azaltılması için küresel strateji içeren bir politika önerileri paketini 2010 yılında kabul etmiştir. Bu tezin amacı, Türkiye'nin alkol politikaları noktasında yaptığı düzenleyici, denetleyici işlemler ile önleyici faaliyetler, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerden oluşan alkol politikası uygulama aracı tercihlerini ve eylemsizliklerini Anayasanın emredici hükümlerini ve DSÖ'nün önerilerini karşılama çerçevesinde tesbit ederek durumunu ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine başvurulmuştur. Literatür taranarak tümevarım yöntemi kullanılmıştır. Belge incelemesi yoluyla ulusal ve uluslararası raporlar, akademik çalışmalar, alan kitapları, kalkınma planları, arşiv belgeleri, TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) tutanakları, mevzuat düzenlemeleri vb. basılı veya elektronik ortamdaki belgeler ile istatistik verileri incelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'de, genç tanımlamasının yapılmadığı görülmüş ve 15-29 yaş önerisi getirilmiştir. Ayrıca yasal alkol yaşının gençleri kapsamadığı, genel sağlığı koruyacak yazılı bir alkol politikasının olmadığı görülmüştür. Politika belgelerinde alkolle mücadele amacı son döneme kadar yeterince yer almamış yapılan politikalar ise etkili bir şekilde uygulanamamıştır. Mevzuat düzenlemeleriyle getirilen yaptırımların ise kural ihlallerini önlemeye yetmediği düşünülmektedir. Politika yapım süreçlerinde kullanılmak üzere, tesbit edilen eksiklikler ile ilgili politika önerileri getirilmiştir.