Türkiye'de aracı kurumların gelişimi: Yapısal dönüşüm, yatırımcı davranışı ve teknolojik uyum

Bu çalışma, Türkiye'de aracı kurumların 2015-2024 yılları arasındaki gelişim sürecini, sermaye piyasalarındaki yapısal dönüşümle birlikte ele alarak, yatırımcı davranışlarındaki değişim ve teknolojik uyum süreçlerini bütüncül bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Türkiye sermaye piyasalarının söz konusu dönemdeki dinamik yapısı, makroekonomik kırılmalar ve düzenleyici çerçevede meydana gelen değişiklikler dikkate alınarak, aracı kurumların sektörel rolü ve penetrasyon düzeyi değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, Türkiye sermaye piyasalarının tarihsel arka planına kısaca değinildikten sonra, 2015-2024 döneminde düzenleyici kurumların sektöre etkisi analiz edilmiştir. İzleyen bölümlerde, aracı kurumların sayısal büyümesi, işlem hacimleri, gelir yapıları ve yatırımcı profillerindeki dönüşüm detaylı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca finansal okuryazarlık düzeyinin aracı kurum müşteri tabanı üzerindeki etkisi, Borsa İstanbul ve Takasbank verileri aracılığıyla ortaya konmuştur. Araştırmada, özellikle 2015 sonrası dönemde yaşanan makroekonomik gelişmeler, negatif reel faiz ortamı, küresel belirsizlikler ve 2020 pandemi sürecinin sermaye piyasalarına etkileri analiz edilmiş; bireysel yatırımcı davranışlarında gözlenen değişimler vurgulanmıştır. Bunun yanı sıra, teknolojik altyapı yatırımları ve dijitalleşme süreçlerinin aracı kurum performansına katkısı da kapsamlı şekilde tartışılmıştır. Bu çalışmada, SPK, BIST ve TCMB verilerinden yararlanılmış; 2015-2024 döneminde sermaye piyasalarında kurumsal derinliğin arttığı, bireysel yatırımcı tabanının genişlediği ve aracı kurumların bu süreçte hem teknolojik hem de organizasyonel olarak yeniden yapılandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yatırımcı tabanının çeşitlenmesinin ve dijital kanalların etkin kullanımının sektördeki rekabeti güçlendirdiği ve işlem hacimlerine doğrudan yansıdığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sermaye piyasası, aracı kurumlar, yatırımcı davranışı, teknolojik uyum, finansal okuryazarlık.