Türkiye' de betonarme eğitim yapılarının deprem güçlendirme süreçlerinin maliyet analizleri için yeni yöntem önerisi: İstanbul'daki eğitim yapıları örneği

Türkiye bir deprem ülkesi olup sürekli olarak depremler yaşamaktadır. Bu depremler küçük ve büyük ölçekte yıkıcı etkiye sahip olabilmektedirler. Geçmişte yaşanan ve halen yaşanmakta olan depremler dikkate alındığında Türkiye' nin depremler karşısında belli önlemler alma konusunda birçok kez çözüm arayışına girdiği görülmektedir. Bu önlemlerden yapılar için alınabilecek olanına deprem güçlendirmesi denilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye' de depreme karşı alınan önlemler, depremin boyutları, deprem ve deprem güçlendirmesinin literatürdeki yeri, geçmişten günümüze genel ve yerel otoriteler, yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından bu konuda yapılan çalışmalar ve betonarme yapıların güçlendirme, proje ve maliyet süreçleri gibi konular incelenecektir. Yapılan bu çalışma ile genel olarak literatürdeki yeri tanımlanan deprem konusunun bir parçası olan yapıların deprem güçlendirme maliyet süreçleri irdelenecektir. Ülkemizde teknik olarak depreme karşı güçlendirmesi uygun bulunan bir bina için güçlendirme veya yıkım kararı alınmasında son aşamanın maliyet analizinin yapılması olduğu bilinmektedir. Yapılan maliyet analizlerinde bu kararın alınmasının, yapının güçlendirme maliyetinin sıfırdan yapılması maliyetine oranlanmasına bağlı olduğu bilinmektedir. Genelde elde edilen bu oranın %40 'ı geçmesi halinde yapılar için yıkım kararı alınmakta, %40' ın altında kalması halinde ise yapılar için güçlendirme kararı alınabildiği bilinmektedir. Ancak bu yöntem herhangi bir ekonomik değerlendirme yöntemini referans almadığından, ağırlıkla doğru sonuçları vermemektedir. Bu çalışmada, karar aşamasında kullanıldığı bilinen %40 değeri ile karar verme yöntemi yerine yeni bir yöntem önerisinde bulunulacaktır. Yapılacak çalışma için güçlendirme projeleri tamamlanmış ve resmi kararları alınmış İstanbul'daki eğitim yapıları örnek olarak seçilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında örnek olarak seçilen yapıların güncel ekonomik değerlerini veren yeni bir yöntem önerisi incelenecektir. Ikinci aşamada, literatürden elde edilen bu öneriye ek olarak hesaplanan yeni bir katsayı önerilecektir. Son aşamada ise bu katsayının, maliyetlere uygulanarak makul sonuçlar verip vermediği incelencektir. Yeni yöntem önerisine göre alınacak kararlar, alınan resmi kararlar ve %40 değeri ile verilen kararlar ile kıyaslanacaktır. Böylece yeni yöntem önerisinin doğru sonuçlar verip vermediği test edilmiş olacaktır. Anahtar Kelimeler: Deprem, güçlendirme, güçlendirme maliyeti, maliyet analizi, betonarme eğitim yapıları