Türkiye`de bireysel emeklilik sistemi, fon yaratma kapasitesi ve sermaye piyasaları üzerine etkisi

ÖZETHemen hemen tüm ülkelerde kamu sosyal güvenlik sistemleri finansal sorunlarla karşıkarşıya bulunmaktadır. Bu sorunların çözümü amacıyla, emeklilik ödemeleri azaltılmakta,emeklilik yaşı uzatılmakta ve prim oranları arttırılmaktadır. Fakat, bu önlemler, bireylerinemeklilik dönemlerindeki yaşam standartlarının düşmesine neden olmaktadır. Diğer taraftan,emek piyasası, sermaye piyasası ve genel olarak tüm ekonomi üzerinde etkisi olan özelemeklilik sistemleri uygulanmaktadır.Bu çalışmada, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sosyal güvenlik sistemlerindeyaşanan sorunlar ve yeniden yapılanma çalışmaları incelenmiştir. Ve Türkiye'de sosyalgüvenlik sisteminin durumu analiz edilmiştir. Sonrasında, dünyadaki özel emeklilik sistemleriŞili, AB ve ABD'deki uygulamalara geniş yer verilerek incelenmiştir. Ve bir özel emeklilikuygulaması olarak Türkiye'de uygulanmakta olan bireysel emeklilik sistemi analiz edilmiştir.Ulaşılan başlıca bulgular ve sonuçlar şöyledir: Özel emeklilik sistemlerinin aslifonksiyonu kamu sosyal güvenlik sistemlerinin yükümlülüklerini azaltmak olsa da, ikincilfonksiyon olarak ekonomide tasarrufların arttırılması, yatırımlara kaynak sağlanması vefinansal piyasalarını gelişmesi konularında önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Türkiye'de27 Ekim 2003 tarihinden bu yana işlemekte olan Bireysel (Özel) Emeklilik Sisteminin,sağlam bir yapısının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mayıs 2006 tarihine kadar elde edilenverilerden, sağlanan vergi teşvikleri ile katılımcı sayısının ve fon birikiminin beklentilerdahilinde gerçekleştiği görülmektedir. Fakat, Türkiye'de gelir dağılımındaki adaletsizlik,sistemden ve vergi teşviklerinden düşük gelirlilerin yararlanmasını engellemektedir. Yenidenyapılanma çalışmalarının kamu sosyal güvenlik sisteminden sağlanan faydaları azalttığı dadüşünüldüğünde, düşük gelirlilerin sistemin kapsamına girebilmesi için önlemler alınmasıgerektiği, devletin de sistemde sorumluluk üstlenerek katkı payı ödemesinde bulunmasınınzorunlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, grup emeklilik sözleşmelerinin teşvik edilmesiveya 2. ayak mesleki emeklilik planlarının kurulması gerekli görülmektedir.Anahtar kelimeler : Sosyal güvenlik, kamu sosyal güvenlik sistemi, özel emeklilik, bireyselemeklilik sistemi, emeklilik fonları.