Türkiye'de bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarını gidermeye yönelik politika uygulamaları ve etkin kaynak kullanımı üzerine bir analiz

Bölgelerarası gelişmişlik farklılıkları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin en temel sorunlarından biridir. Söz konusu sorunun ortaya çıkmasında ekonomik nedenler yanında tarihsel ve coğrafi nedenlerde etkili olmaktadır. Ekonomik nedenler arasında değerlendirilen bölgelerarası verimlilik farklılıkları, özellikle geri kalmış bölgelerin zaten kıt olan kaynaklarının etkin kullanılmaması yönüyle araştırılması gereken önemde bir konu olarak değerlendirilmektedir.Hazırlamış olduğumuz bu çalışmanın birbiriyle bağlantılı iki temel amacı bulunmaktadır: Bu amaçlardan ilki Türkiye'de bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarının giderilmesine yönelik politika uygulamalarının belli bir çerçeveye oturtulması, ikincisi ise bölgesel kaynakların etkin kullanılmış olup olmadığının tespit edilerek, kaynakların daha etkin kullanılması amacıyla alternatif politika önerilerinin sunulmasıdır.Çalışmamızın belirtilen ilk amacına ulaşmak için Türkiye'nin bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarını gidermeye yönelik politikaları hem tarihsel süreç hem de kullanılan araçlar çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede özellikle planlı kalkınma dönemine geçişle birlikte bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarını gidermeye yönelik çabaların artırılmış olduğu, son yıllarda ise Türkiye'nin AB'ye üyelik sürecinin bölgesel politikalara yön verdiği tespit edilmiştir. Kullanılan araçlar çerçevesinde bir değerlendirme yapıldığında ise, bölge planlama aracı, Kalkınmada Öncellikli Yöre uygulamaları, kamu yatırımları aracı ve yönetimsel örgütün etkinleştirilmesi şeklinde ifade edilecek dört temel aracın kullanılmış olduğu görülmektedir.Çalışmamızın ikinci amacına yönelik olarak ampirik bir uygulama gerçekleştirilmektedir. Bu amaçla ?sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi açısından geri kalmış bölgelerin kaynaklarını etkin kullanmadıkları? yaklaşımından hareketle Türkiye açısından bir durum tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede Karar Verme Birimleri arasında göreceli etkinliği ölçmeye yardımcı olan Veri Zarflama Analizi modeli kullanılarak Türkiye'nin 26 alt bölgesi analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda kaynaklarını etkin kullanmadıkları tespit edilen bölgelerin durumları, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi sıralamasındaki konumlarına bakılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Analiz sonuçlarına göre sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi açısından alt sıralarda yer alan bölgelerin kaynaklarını etkin kullanmadıklarına dair yeterli bulguya ulaşılamamıştır.