Türkiye'de bölgesel eğitim ve sağlık yatırımlarının gelir dağılımı ve yoksulluk üzerine etkisi: Düzey-2 bölgeleri üzerine bir analiz

İktisat biliminin ilgilendiği konuların başında gelir dağılımı ile yoksulluk gelmektedir. Hem gelir dağılımındaki eşitsizlik hem de yoksulluk oranları ülkelerin gelişmişlik seviyesine ve sosyal refah seviyesine doğrudan etki eder. Gelir dağılımında eşitliği sağlamak ve yoksulluk oranlarını düşürmek ülkeler için önem arz etmektedir. Ekonomide bir aktör olan kamu sektörü ise bu süreçte aktif olarak kullanılmaktadır. Kamu sektörü eğitim, sağlık, ulaştırma, haberleşme, turizm, tarım, madencilik, enerji, imalat ve konut alanlarında yatırımlar yaparak ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlar. Öte yandan gelir dağılımında ve yoksulluk oranlarında etkili olur. Bu çalışma, kamu sektörünün toplam yatırımlarının, eğitim ve sağlık alanındaki yatırımların gelir dağılımı ve yoksulluk üzerine etkilerini 2014-2022 dönemine ait verileri kullanarak Türkiye düzey-2 bölgeleri için incelemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan literatür incelemesinde toplam kamu yatırımları, eğitim ve sağlık kamu yatırımlarının gelir dağılımı ve yoksulluk oranları üzerindeki etkisini konu alan bir çalışma olmaması nedeniyle bu boşluğu doldurmak amacıyla çalışmamızın konusu seçilmiştir. Araştırmada kullanılan veriler T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Türkiye İstatistik Kurumundan elde edilmiştir. Panel veri analizi yapılan çalışmada Stata programı kullanılmıştır. Kurulan modelde bağımsız değişkenler olarak toplam kamu yatırımları, eğitim ve sağlık yatırımları kullanılmıştır. Bağımlı değişkenler olarak ise bireysel gelire göre gini katsayısı, hane halkı gelirine göre gini katsayısı, yoksul sayısı ve yoksulluk oranı modele dahil edilmiştir. Tüm değişkenler bölgesel tüketici fiyat endeksi ile reelleştirilmiştir. Panel veri analizinden elde edilen sonuçlara göre toplam kamu yatırımları ile gelir dağılımı ve yoksulluk arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Eğitim ve sağlık alanındaki yatırımlar bölgeler düzeyinde gini katsayısını iyileştirerek gelir dağılımını olumlu etkilerken öte yandan yoksulluk oranlarının da düşmesini sağlamaktadır. Bölgesel olarak eğitim ve sağlık yatırımları ekonomide gelir dağılımında eşitliğin sağlanması ile yoksulluk oranlarının düşürülmesi sorunlarının çözülmesinde etkin bir araç olarak kullanılmalıdır.