Türkiye'de süt üretiminin politik ekolojisi: Değişen pratikler, kırsal geçim kaynakları ve süt hayvanları

Bu tez, Türkiye'de süt hayvancılığının dönüşümünü politik ekoloji ve çoktürlü adalet perspektifleri üzerinden incelemekte; yoğunlaşmanın nasıl çerçevelendiğine, yönetildiğine ve uygulandığına odaklanmaktadır. Tez, süt hayvancılığındaki yoğunlaşmanın üretim ihtiyaçlarına verilen salt teknik ya da kaçınılmaz bir yanıt olarak değil, büyüme ve verimliliği önceleyen tarihsel olarak şekillenmiş bir yönetişim hattının sonucu olarak anlaşılması gerektiğini savunmaktadır. Ampirik olarak çalışma; politika ve planlama belgeleri, sektörel raporlar ve istatistiksel serilerin yakından okunmasını, Bursa'da düzenlenen büyük bir sektörel etkinlikten elde edilen saha materyali ve İstanbul'da Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle bir araya getirmektedir. Analiz, süt yönetişimini şekillendiren birbiriyle bağlantılı iki hegemonik söylemi ortaya koymaktadır. Bunlardan ilki, süt üretiminin artırılması ve hayvanların; verim artışları, ırk dönüşümü ile üreme ve sürü yönetimi teknolojileri yoluyla daha "verimli" hâle getirilmesi gerektiği yönündeki söylemdir. İkincisi ise, çiftçilerin ölçek büyütme, uzmanlaşma, formelleşme ve endüstriyel değer zincirlerine entegrasyon yoluyla daha verimli hâle gelmeleri gerektiğini savunan; buna karşılık küçük ölçekli çiftçileri geri kalmış ve verimsiz olarak çerçeveleyen söylemdir. Tezin temel bulgularından biri, Türkiye'nin "daha fazla" süte ihtiyaç duyduğu yönündeki resmi ısrar ile ülkenin aynı anda halihazırda kendine yeterli ve önde gelen bir üretici olarak sunulması arasındaki gerilimdir. Birlikte okunduğunda, bu anlatılar "daha fazla" süt üretimi yönündeki baskının, varsayılan bir politika yönelimi olarak büyümeye yönelik politik-ekonomik bir bağlılığı yansıttığını göstermektedir. Tez, Türkiye'de süt hayvancılığındaki yoğunlaşmanın, kırsal geçim kaynakları ve süt hayvanları üzerinde eşitsiz sonuçlar üreten çoktürlü bir politik proje olarak işlediği sonucuna varmaktadır.