Türkiye'deki kurumların tasfiye dönemi kazançlarının vergilendirilmesinin değerlendirilmesi ve analizi

Kurumların faaliyetlerine başlamaları Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve vergi kanunlarında belirlenmiş ilkeler çerçevesinde gerçekleştirilmekte, bu kurumların faaliyetlerini sona erdirmeleri de belirli kurallar çerçevesinde ve belirli bir süreç içerisinde gerçekleşmesi gerekmekte olup bu sürece tasfiye süreci denilmektedir. Tasfiye sürecinde mevzuata tam olarak riayet edilmemesi durumunda, ortakların, alacaklı olan kişilerin şahsi menfaatleri ve devletin menfaatleri zarar görebilmektedir. Uygulamada çeşitli nedenler ile tasfiye sürecinin tam ve sağlıklı olarak işlemediği, süreç sonrasında kurum ortakları, üçüncü kişiler ve özellikle vergisel yükümlülükler açısından birçok olumsuz sonuçlar yaşandığı bilinmektedir. Bu çalışmada tasfiye sürecinin hukuki ve vergisel boyutları açıklanmış, tasfiye süreci vergi kanunları açısından değerlendirilmiş, yasal düzenlemelerde var olan sorunlar ortaya konulmuş, sürecin uygulanması sırasında yaşandığı bilinen sorunlar yapılan nitel analiz yöntemi ile tespit edilmiş ve çözüme yönelik öneriler sunulmuştur. Tasfiye süreci hakkında daha derin ve bütünsel bilgi sağlamak amacıyla nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş, bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, tasfiye sürecinin tarafları olan tasfiye memuru, SMMM, Ticaret Odası Ticaret Sicil Müdürlüğü çalışanları ve vergi dairesi çalışanları oluşturmuştur. Katılımcılar, konunun amacına bağlı olarak bilgi bakımından daha önemli olduğu düşünülen durumların seçilmesi ve derinlemesine araştırılmasına imkân sağlayan amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Tasfiye süreci ile ilgili katılımcıların görüşlerinin alınması, katılımcıların türüne göre oluşturulmuş yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan görüşme formalarının derinlemesine yapılan görüşmelerde; ses kaydı ve not alma araçları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, içerik ve betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Kamu ve özel hukuk kapsamındaki kanun hükümlerinde düzenleme altına alınması ve geniş bir mevzuat alanına sahip olması tasfiye sürecini karmaşık bir hale getirmektedir. Yapılan analizi sonucunda, tasfiye sürecinin uygulayıcıları tarafından genel olarak yasal mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu uygulamalar sonucu özellikle ciddi vergi kayıp ve kaçaklarına, üçüncü kişiler açısından da birçok olumsuz sonuçlara neden olduğu tespit edilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Tasfiye, Tasfiye Memuru, Nitel Analiz, Kurumlar Vergisi