Türkiye'de derlenen halk masallarında yoksulluk

Bu yüksek lisans tezi, Türkiye'de derlenen masallarda yoksulluk temasının nasıl işlendiğini ve bu temanın masal karakterlerine, olay örgüsüne ve mesajlarına olan yansımalarını incelemektedir. Çalışmada yoksulluk temasının masallardaki yeri-önemi; sosyoekonomik, sosyokültürel, temel ve üretilmiş ihtiyaçlar bağlamında ele alınmıştır. Seçilen masallarda yoksulluk; toplumsal sınıf, dayanışma, zenginlik, pasif itaatsizlik, ihtiyaçlar, yöneticiye karşı başkaldırı vd. konular belli başlıklar altında incelenmiştir. Masallar, erken çocukluk döneminden yetişkinliğe kadar hemen hemen herkesin dinlemekten keyif aldığı eğlenceli anlatılardır. Sadece eğlenceli olmanın ötesinde, toplumsal yapı ve insan ilişkileri hakkında derinlemesine bir kavrayışı da sunan bu anlatılar, toplumsal yapının işleyişini anlamamıza yardımcı olur. Masal aracılığıyla masal kahramanı; toplumun değerlerini, toplumsal sınıfların birbirine olan etkisini, toplumun ve bireyin adalet anlayışını, bireyler arasındaki ilişkileri ve toplumsal değerleri aktarır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'de derlenen masallardaki yoksulluk temasını ve bu temanın birey, toplum yaşamındaki yeri ve anlamını tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Tez, masallarda var olan yoksulluk temasını pasif itaatsizlik, yöneticiye karşı başkaldırı, çatışma, ihtiyaçlar, kararlılık, adaletsizlik, dayanışma, toplumsal sınıf, zenginlik, kader gibi konuları ve bu konuların birbirleriyle ve yoksulluk ile ilişkisini çözümlemektedir. Kültürel metin olarak kabul edilen masal anlatıları bu tezde kahramanlarının temsil ettikleri toplumsal yapı ve bireysel davranışlarıyla birlikte detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Çalışmaya konu olan masallar; Ulusal Tez Merkezinde yayınlanan lisansüstü tezlerden ve masal kitaplarından elde edilmiştir. Masal seçiminde yoksulluk temasını direkt veya dolaylı olarak üzerinde barındıran masallar tercih edilmiştir. Masal metinlerinde yer alan yoksulluğu kapsamlı bir bakış açısı ile sunan çalışma içerik analizine odaklanmıştır. Ayrıca çalışma bulguları ve bulguların incelenmesi sürecinde ilgili literatürden destek alınarak yapılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, masalların toplumsal değerleri şekillendiren güçlü araçlar olduklarını bir kez daha gözler önüne serer niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Maddi Yoksulluk, Yoksunluk, Adaletsizlik, Masal.