Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri

Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, çok uluslu şirketler tarafından mevcut olan bir şirketi satın almak ya da yeni bir tesis kurmak yoluyla kaynakların bir başka ülkeye taşınmasını ifade etmektedir. Çok uluslu şirketlerin başka ülkelere yatırım yapmasının altında yatan nedenlerden biri, yapılacak yatırımın kendi ülkesinden daha kârlı olmasıdır. Ancak alınacak kararda sadece kârlılık avantajı değil yatırım riskleri de söz konusudur. Bu riskler seçilecek ülkeye, zamana, ekonomiye ve siyasi niteliklere göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bu çalışmada, 1980-2019 yıllarına ait Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri üzerine araştırma yapmak ve araştırmanın sonunda elde edilen sonuçlardan yola çıkarak Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri, Türkiye'ye doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının olası etkileri, Türkiye'ye yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkelere ve sektörlere göre dağılımından bahsedilecektir. Bu neticeyle birlikte doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimine bakılıp Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişimi incelenecektir. Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyebilmek için 1980-2019 yılları baz alınarak VAR modeli, Johansen eşbütünleşme analizi ve durağanlık testi ile birlikte bu durum açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında gayrisafi yurt içi hasıla, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ticaret, enflasyon, dışa açıklık oranı, döviz kuru ve gayrisafi sabit sermaye oluşumuna ait yıllık veriler kullanılmış ve yorumlanmaya çalışılmıştır.