Türkiye ekonomisinde ihracatın ithalata bağımlılığı (1990 - 2006 yılları analizi)

Bir ülkenin diger bir ülkeyle sosyal ve ekonomik açıdan iliskilerde bulunması, degisen ve gelisen dünyada zorunludur. Bu durumun ekonomik tarafını dıs ticaret ve dıs ödemeler bilançosu olusturur. Bir ülkenin dıs ticaret açıgı, yapılan mal ithalatının ihracattan fazla olması, dıs ticaret fazlası ise yapılan mal ihracatının ithalattan fazla oldugu anlamına gelir. Son yıllarda Türkiye ekonomisinin karsı karsıya geldigi en önemli sorun cari islemler açıgıdır. Dıs ödemeler bilançosunda yapıldıgı görülen mal ve hizmet ithalatı bunların ihracından büyükse bu durum cari islemler hesabı açıgı anlamına gelir. Bunun en önemli sebebi 24 Ocak 1980 tarihinde alınan ve basta dıs ticaretin serbestlesmesini öngören kararların ihracata dayalı bir büyüme modeline geçilmesidir. hracatını arttırmak isteyen Türkiye ekonomisi basta ara malı olmak ve yatırım mallarını ithal etmistir. Çünkü bu mallar üretim için gereklidir. lk baslarda normal gibi görünen ve döviz piyasalarının degiskenligiyle birlikte zaman zaman azalıs ve artıs ortaya koyan durum, özellikle 2002 yılı sonrası ciddi bir hal almıstır. Diger taraftan cari açık sorununun ortaya çıkarılmasına öncülük eden bu duruma üretimin ithalata bagımlılıgı, dıs ticaretin bu sorunla birlikte yapılması ise ihracatın ithalata bagımlılıgı sorununu olusturur. Çalısmamızın ilk bölümü üç ana konuyla ilgilidir: Döviz kurları, 1990 ? 2006 yılları arasında Türkiye'nin dıs ticareti, dıs ödemeler bilançosu. 1990 yılı önemli bir yıldır. Çünkü Türkiye'nin dısa açılma süreci bu tarihte hız kazanmıstır. 1990'dan itibaren ihracata dayalı büyüme modeli giderek ithalata dayalı büyüme modeline dönüsmüstür. Bunun sebebi ihracatın giderek artan oranlarda ithalata gereksinim duymasıdır. Çalısmada ayrıca bu varsayıma iliskin çesitli testler yapılmıs ve basta imalat sanayi ihracatı olmak üzere tüketim malları ihracatının da ara malı ve yatırım malı ithalatına bagımlı oldugu ortaya çıkmıstır.