Türkiye'de havayolu yolcularının yüksek hızlı tren kullanım tercihlerinin değerlendirilmesine yönelik bir araştırma

Havayolu taşımacılığındaki teknolojik gelişim, maliyetlerin ve dolayısıyla bilet fiyatlarının düşmesine imkân sağladığından dolayı Türkiye'de havayolu ile seyahat eden yolcu sayısı önemli oranda artmıştır. Bununla birlikte benzer hatlarda devreye giren Yüksek Hızlı Tren (YHT) taşımacılığı, yolcular açısından önemli bir alternatif niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada korelasyonel araştırma yöntemi kullanılarak havayolu taşımacılığını kullanan yolcuların ulaşım türü seçimini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve yolcuların YHT taşımacılığına bakışının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında 407 havayolu yolcusuna anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonrasında yolcuların yüksek hızlı tren taşımacılığı tercihini etkileyen seyahat ile ilgili kriterler sefer faktörü, tren faktörü ve 'emniyet ve konfor faktörü' olmak üzere 3 faktör altında toplanmıştır. Elde edilen 12 bağımsız değişkenin (cinsiyet, yaş, seyahat sıklığı, eğitim durumu, gelir düzeyi, bileti kimin satın aldığı, seyahat amacı, seyahat edilen toplam kişi sayısı, YHT tecrübe durumu, sefer faktörü, tren faktörü, 'emniyet ve konfor faktörü') yolcuların tercihlerini etkileme durumu ve etki düzeyleri ikili lojistik regresyon analizi ile belirlenmiştir. Analiz sonucunda yaş, gelir, eğitim, tren faktörü, daha önce YHT ile seyahat etmiş olma durumu ve seyahat sıklığı değişkenlerinin yolcuların tercihlerine anlamlı bir şekilde etki ettiği ortaya çıkmıştır. Yolcuların havayolu taşımacılığını tercih etme sebeplerinin başında hız, konfor ve alışkanlık yer almaktadır. Ayrıca yolcuların bir kısmı YHT ile seyahat etmek istemesine rağmen istediği saatte tren seferinin olmaması, tren bileti bulamaması (doluluk) ve varış noktasında havayolu ile seyahatine devam edeceğinden dolayı havayolu ile seyahat ettiklerini ifade etmişlerdir. Havayolu ve YHT taşımacılığı, belirli bir hat özelinde birbirine rakip ulaşım türleri olarak görülebilirken, daha geniş bir ağ yapısı içerisinde değerlendirildiğinde birbirini tamamlayıcı özelliklere sahiptirler. Bu sebeple bu iki ulaşım türünün işbirliğine yönelik ortak bilet ve taşıma entegrasyonunu içeren sistemlerin geliştirilmesi uzun vadede hem yolcuların hem de işletmelerin lehine olacaktır.