Türkiye için özel mülkiyetli kamusal açık alan sistemine bir yaklaşım önerisi

Özel mülkiyetli kamusal açık alanlar (ÖMKAA), özel sektör tarafından kamusal açık alan ağını güçlendiren, bireysel ve toplumsal yaşamın kalitesini artıran, canlandıran ve güvence altına alan önemli bir unsurdur. Yapılaşma oranı ve yüksek katlı bina sayısındaki artışın kamusal açık alanlar üzerindeki baskıları artırmakta olmasına karşın, dünya çapında büyük önem kazanan özel mülkiyetli kamusal açık alan kavramı ülkemizde kendine yer bulamamıştır. Özel mülkiyet dahilinde plaza olarak tanımlanan açık alanlar, kamusal yaşama ve sosyal sürdürülebilirlik üzerinde aktif görev yapabilecek potansiyele sahiptir. Fakat Türkiye'de plazalar herhangi bir yasal sürece dahil olmayıp yalnızca bina kullanıcıları için özelleştirilmiş hale gelmiştir. Bu nedenle ÖMKAA'ların ülkemizin kentsel planlama pratiğinde ve politikasında yer alması, kamusal açık alanların zenginleştirilmesi ve toplumsal yaşama katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu süreçte ÖMKAA konusunda öncü olan ABD, Kanada, Hong Kong, Japonya ve Güney Kore'nin sistemleri incelenmiş, her sistemin kültürel yapı ve kullanıcı tercihine göre şekillendiği görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumsal yapısına uygun kriterlerinin belirlenmesi için sanal ortam (VE) teknolojisine dayalı bir anket çalışması uygulanmış, elde edilen veriler sonucunda profesyonellerin, yönetimlerin ve halkın takip edeceği ÖMKAA'lar için Tasarım, Yönetim ve Başvuru Kılavuzu oluşturulmuştur. Bu çalışma, kentsel planlama, mimari tasarım, sosyal araştırmalar ve ekonomik değerleme alanında literatürlere katkıyı sağlamaktadır.