Türkiye'de işçi sınıfı, DİSK ve TÜRK-İŞ karşılaştırmalı sınıf bilinci algısı ve sendikacılık faaliyetleri

Bu araştırma Türkiye'de farklı düşünce yapıları üzerinde kurulan iki konfederasyonun sendikacılık faaliyetlerini ve işçi sınıfı ve sınıf bilincine yönelik algılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Toplumsal sınıfların oluşması ve gelişim süreci, her coğrafyada söz konusu coğrafyanın sosyal, ekonomik ve siyasal yapısına bağlı olarak farklılık göstermiştir. Dolayısıyla bu araştırmada Türkiye'de genel olarak sınıflı toplumsal yapının oluşumunun, özelde işçi sınıfının ortaya çıkmasının ülkemize özgü boyutları ele alınmaktadır. Ülkemizde işçi sınıfının oluşmasıyla beraber işçiler arasında sınıf kültürü ve sınıf bilinci gelişmeye başlamıştır. Sınıf bilinci; işçilerin bir arada olmasına ve dayanışma ve beraberlik ağı geliştirebilmelerine, 'kendisi için sınıf' olabilmelerine bağlıdır. Ancak 1980'li yıllardan sonra ülkenin ekonomik yapısına hakim olan Neo-liberalizmin birlik ve dayanışmayı engellemeye yönelik politikalarının işçi sınıfına hakim olan sınıf bilincini etkisizleştirmeye başladığı düşünülmüştür. Modern toplumlarda insanlar bir arada yaşayabilmek ve dayanışma sağlayabilmek adına örgütlenme gereksinimi duymaktadırlar. Sendikalar da işçi sınıfı örgütleri olarak Avrupa'da Sanayi Devrimi ile beraber ortaya çıkmış örgütlenmelerden biridir. Sendikal örgütlenme, işçi sınıfının giderek kötüleşen Sosyo-ekonomik koşullar karşısında birleşerek mücadele etmesine imkan sağlamıştır. Türkiye'de de benzer şekilde işçi sınıfının örgütlenmesi ve sendikaların kurulması sınıf hareketlerine ivme kazandırmıştır. Ülkemizde sendikaların, konfederasyon çatısı altında faaliyetlerine devam etmesi ilk defa TÜRK-İŞ'in kurulmasıyla sağlanmış ardından DİSK'in kurulmasıyla birlikte sendikacılık faaliyetleri gelişme göstermiştir. Birbirlerinden farklı ideolojileri temel alarak kurulan bu konfederasyonlar sendikacılık tarihinde önemli bir konuma sahiptirler. Bu çalışmada, Türkiye'de işçi sınıfı, sınıf bilinci ve sendika kavramlarına yönelik kuramsal yaklaşımlar ele alınmıştır. Araştırmada ele alınan bu olgular DİSK ve TÜRK-İŞ'e bağlı sendikalarda görev yapan yetkililerle yapılan anket çalışmasında sendika yetkilileri tarafından değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler ile iki konfederasyon bazında sendika yetkililerinin işçi sınıfı, sınıf bilinci ve sendikacılık faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeleri karşılaştırılmıştır. Bunun yanı sıra ülkemizde 1980 yılında 24 Ocak Kararları olarak literatüre geçirilen program ekonomi alanında yapısal dönüşümlerin gerçekleşmesine yol açmış ve yeni ekonomik politikaların işçi sınıfının sınıf bilinci, sınıf kültürü ve örgütlenmesi üzerindeki etkileri alanyazında önemli bir yere sahip olmuştur. Böylece araştırma kapsamında yeni ekonomik politikaların etkileri üzerine kuramsal yaklaşımlara ve anket çalışmasına katılan TÜRK-İŞ ve DİSK'e bağlı sendikalarda görev alan yetkililerin değerlendirmelerine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sınıf, Sendika, Sınıf Bilinci, Sınıf Kültürü, Örgüt