Türkiye'de İslamcılık akımının Kürt sorununa yaklaşımı (1980-2002)

Bu tez, İslamcı perspektiften Kürt sorununun nasıl değerlendirildiğini konu edinmekte ve Türkiye İslamcılığının 1980-2002 arası dönemde Kürt sorununa nasıl yaklaştığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu tezde, dini doktrine dayalı bir ideoloji olan İslamcılığın etno-politik içeriğe sahip milli bir mesele olan Kürt sorununu nasıl değerlendirdiğinin analiz ve tespit edilmesi için, din ve milliyetçilik arasındaki ilişki biçimlerinden hareketle oluşturulan bir teorik perspektif benimsenmiştir. Bu teorik perspektif doğrultusunda da, Türkiye İslamcılığının Kürt sorununa ilişkin 1980-2002 arası dönemi kapsayan değerlendirmeleri, Türkiye'deki devlet, Türk milliyetçiliği ve milli kimliği ile kurduğu ilişki biçimleriyle doğrudan irtibatlandırarak incelenmiştir. Bu çalışmada, Türkiye İslamcılığı, Türkiye'deki devlet, Türk milliyetçiliği ve milli kimliği ile kurduğu ilişki biçimleri açısından ana akım İslamcılık ve radikal İslamcılık şeklinde iki tip olarak kategorize edilmiş ve bu iki tip İslamcılığın Kürt sorununa yönelik değerlendirmeleri karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu analiz neticesinde, Türkiye'deki ana akım ve radikal İslamcılığın, Kürt sorununu, ulus devlet, milliyetçilik ve milli kimlik gibi yapı, düşünce ve kavramlara yönelik yaklaşımları ekseninde şekillenen siyasal-toplumsal tasavvurları doğrultusunda ele aldığı, bundan dolayı da, meseleye yaklaşımları arasında benzerlikler olduğu gibi, anlamlı farklılıklar da olduğu görülmüştür. Ana akım ve radikal İslamcılığın Kürt sorununa yaklaşımları arasında farklılıkların oluşmasında belirleyici olan temel faktör, ilkinin meseleyi Türkiye merkezli ve Türkiyeci bir perspektifle, ikincisinin ise meseleyi ümmet merkezli ve evrenselci bir perspektifle değerlendirmesi olarak tespit edilmiştir. Bu tezde ana akım ve radikal İslamcılık arasındaki benzerlikler ve farklılıklar, bu iki tip İslamcılığın, Kürt sorununun içerdiği muhtelif konulara ilişkin değerlendirmeleri üzerinden ele alınmıştır. Bu çerçevede, ana akım İslamcılığın Kürt sorununun Türkiye'deki müesses nizamdan ve resmi ideolojiden kaynaklandığı fikrine sahip olduğu görülürken, radikal İslamcılığın ise Kürt sorununu ümmet sorunu olarak tanımladığı ve sorunun kaynağını milliyetçiliğin ve ulus devletlerin bizatihi varlığı olarak saptadığı görülmüştür. Kürt sorununun nihai ve kalıcı bir şekilde çözüme kavuşturulması konusunda, ana akım İslamcılığın, Türkiye merkezli ve Türkiyeci bir perspektif çerçevesinde, Türkiye'nin üniter yapısının ve bütünlüğünün mutlaka korunması, ama Türkiye'deki müesses nizamın revize edilmesi, resmi ideolojinin değişmesi ve İslam'ın yeniden devreye sokulması gerektiği fikrine sahip olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, radikal İslamcılığın ise, Kürt sorununun nihai ve kalıcı bir çözüme kavuşturulması için Türkiye'deki müesses nizamın revize edilmesini ve resmi ideolojinin değişmesini yeterli bulmadığı, sorunun nihai çözümünün ümmet sorununun çözümüyle mümkün olacağını savunduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda da, radikal İslamcılık için Kürt sorununun nihai ve kalıcı olarak çözüme kavuşturulmasının formülünün, milliyetçiliğe dayalı mevcut ulus devletler sisteminin yerine, uzun vadede ümmet şuuruyla bir mücadele vermek, bu şekilde ümmetin her kavminin kimliğinin tanınacağı ve muhafaza edileceği bir birliğin, yani İttihad-ı İslam'ın tesis edilmesi olarak saptanmaktadır.