Türkiye'de kayıt dışı istihdamın azaltılmasına dair sosyal güvenlik uygulamaları

Tarih boyunca geçmişten bugüne hayatın hemen hemen her alanında yaşanan değişimler yaşamın idamesi için çok önemli olan pek çok ihtiyaca etki etmiş barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçların karşılanması ve bu ihtiyaçların güvenliğinin sağlanması gereksinimi ortaya çıkmıştır. Hal böyle olunca insanların yaşamlarını sürdürebilmek ve hatta geleceğe dair kaygılarını en aza indirebilmek için sosyal güvenlik kavramı gündeme gelmiştir. Sosyal güvenlik hayatın her alanına etki eden çok kapsamlı ve etkili bir nosyon olup aynı zamanda bir insan hakkı olarak da önemli bir yere sahiptir. Sosyal güvenlik kavramı yalnızca bireylerin değil devletlerin de temel ihtiyaçların korunması durumuna müdahil olması ile sürekli olarak gelişim sağlamıştır. Devletin sosyal devlet anlayışı ile bu tür etkinlikleri gerçekleştirmesi olumlu bir etki sağlasa da zaman zaman bu durum olumsuz tesir etmekte ve öyle ki sosyal güvenlik kavramı birçok ülkenin geçmişten günümüze devam eden sorunu olan kayıt dışı istihdam probleminin gündeme gelmesine neden olmuştur. Kayıt dışı istihdam kavramının sadece gelişmekte olan ülkeler ve geçiş ülkeleri için değil, aynı zamanda çoğu ülkede kendisini göstermiş önemli bir sorundur. Ve bu sorun ülke ekonomilerine sosyal ve mali açıdan olumsuz zararlar veren küresel bir etki yaratmıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalar kayıt dışı istihdamın hızla yükselişini durdurmak yada en iyi ihtimalle azaltmaya yönelik çeşitli uygulamalar içermektedir. Kayıt dışı istihdam ile mücadelede önemli bir yere sahip olan sosyal güvenlik reformu ve yapılan yasal düzenlemeler kayıt dışı istihdam ile mücadele konusunda etkili olmuş tüm bu ana adımlar dışında sorunu tetikleyen diğer sorunların çözümü için de çalışmalar yürütülmüş caydırıcılık unsurunu daha etkin kullanabilmeye yönelik adımların atılması gündeme gelmiştir. Sosyal Güvenlik Uygulamaları başlığı altında Türkiye kayıt dışı istihdamın durumu bu çalışmada ele alınmıştır. Türkiye'de mevcut kayıt dışı istihdamın genel istihdama oranı yaklaşık %30 civarında olduğu tespit edilmiştir ve bu durumun düşürülmesine yönelik Türkiye'deki mevcut sistem ile Fransa, İngiltere, Almanya gibi ülkelerdeki sistemler ile karşılaştırmalar yapılarak Türkiye'deki Sosyal Güvenlik Uygulamalarının etkinliği değerlendirilmiştir. Günümüzdeki kayıt dışı istihdam oranı değerlendirildiğinde mevcut Sosyal Güvenlik Uygulamalarının yaptırımlarının caydırıcılık etkisinin yetersiz olduğu yasal düzenlemelerin yapılması, denetimlerin artması, iş hayatının daha da aktif hale getirilmesi, adaletsizliklerin giderilmesi ve gerektiğinde çeşitli kolaylıklar sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.