Türkiye kömür işletmeleri (TKİ) kömürlerinden farklı kalitelerde kömür üretim olasılıklarının araştırılması

tesislerinde temizleyerek farklı kalitelerde ürünler halinde ayırarak pazarlamaktadır. Günümüze kadar birçok tesiste yıkanarak farklı özelliklerde satışa arzedilen kömür çeşitleri uygulamalarda bir gelenek haline gelmiş olan standart özelliklerde hazırlanmakta ve satışa sunulmaktadır. Özellikle satışa sunulan yıkanmış kömürlerin tane boyu aralıklarında yapılacak değişikliklerle hem daha kolay ve verimli zenginleştirme sağlanabilecek, hem de farklı özelliklerdeki kömür ürünleri arzı mümkün olacaktır. Bu amaç doğrultusunda bu tez kapsamında TKİ bünyesinde bulunan Dereköy Lavvarı, Tunçbilek Lavvarı ve Ömerler Lavvarına beslenen tüvenan kömürlerin -150+6.3 mm fraksiyon aralığında yıkanabilirlik özellikleri laboratuvarda yapılan çalışmalar sonucunda yeniden belirlenmiştir. TKİ bünyesinde mevcut olan Çan, Eynezaçıkocak, Eynez yeraltı, Güney Kısrakdere, Işıklar A,Işıklar ED Panosu, Sarıkaya kömürlerine ait -150+0.5mm fraksiyon aralığındaki yıkanabilirlik verileri TKİ Genel Müdürlüğünden temin edilmiştir. Tüm sahalar için elde edilen yıkanabilirlik verileri, yıkanabilirlik eğrileri çizilerek değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Tunçbilek, Ömerler ve Dereköy yıkanabilirlik verileri %kül ve % ağırlık bazında incelenmiştir. Tunçbilek Lavvarına tüvenan kömürleri -75+6.3 mm fraksiyon aralığına laboratuvarda kırılarak yıkanabilirlik verileri elde edilmiştir. Tunçbilek Lavvarı -150+6.3 mm ile - 75+6.3 mm fraksiyon aralığındaki kömürlerin farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulmuştur. Bununla birlikte Dereköy, Tunçbilek ve Ömerler lavvarlarına beslenen tüvenan kömürler -150 mm'den kömürler simulasyonla -75 mm'ye indirgenerek elde edilen -75+6.3mm fraksiyon aralığında yıkanabilirlik verileri ile laboratuvar ortamında -75+6.3mm fraksiyon aralığında elde edilen veriler karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. iii Tüm sahalara ait yıkanabilirlik verileri simulasyonda kullanılanılarak yeni akım şemaları oluşturulmuştur. Her saha için tasarlanan tesisteki ekipmanların modelleme parametreleri belirlenerek simulasyonla ürün elde edilmiştir. Bu ürünler ile mevcut tesislerdeki ürünler karşılaştırılmış ve simulasyonun iyi çalıştığı kanıtlanmıştır. Ayrıca her saha için simulasyonla tasarlanan tesis ekipmanları için performans değerlendirmeleri yapılmıştır. Böylelikle iyi çalıştığı kanıtlanan simulasyonla, bu bölgelerdeki kömürlere ait yeniden belirlenen ve temin edilen kömürlerin yıkanabilirlik özellikleri kullanılarak +18 mm elek aralığı ile birlikte +12 mm, +25 mm ve +30 mm elek aralığında farklı kömür üretim olasılıkları araştırılmış ve bunların ekonomik getirileri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yapılan çalışmalar neticesinde; Tunçbilek, Ömerler, Dereköy, Soma Bölgesi ve Çan için elde edilen yıkanabilirlik verileri simulasyonda ekipman parametreleri ile birlikte uygulanarak farklı kömür üretim olasılıkları ortaya konulmuştur. Farklı kömür üretim olasılıkları ile geleneksel kömür üretimlerinin getirdiği avantaj ve dezavantajların farkına varılması sağlanmıştır. İyileştirmelerin yapılması halinde piyasa ve sanayinin aydınlatılması amaçlanmıştır