Türkiye'de kurulması planlanan nükleer santraller için kuruluş yeri seçimi

Bu arastırmanın amacı; çok sayıda kriter dikkate alınarak ve birden fazla alternatif arasından tercih yapmayı gerektiren, bir karar verme problemi olan nükleer santral kurulus yeri seçimi için bir uygulama metodu gelistirmektir. Yer seçimi uzun, riskli, birçok kriter ve alternatifi içeren zorlu bir karardır. Bu nedenle gerekli olan kriterlerin belirlenmesi ve amaca uygun olarak sınıflandırılması önem tasımaktadır. Kriterlerin belirlenmesinden sonraki ikinci güçlük bu kriterler dikkate alınarak seçilecek alternatiflerin belirlenmesidir. Alternatif ve kriterlerin belirlenmesinden sonra ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) teknikleri kullanılarak uygun alternatiflerin seçim süreci tamamlanır. Bu tez çalısmasında, nükleer santral kurulus yeri seçimi probleminde ÇKKV yöntemlerinden Entropi ve Topsis (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution ) deal Çözüme Yakınlıgına Göre Sıralama Yapma Yöntemi'nin kullanımı sergilenmistir. Buna ek olarak arastırma kapsamında günümüzde ileri teknolojinin kullanıldıgı nükleer santral gereksinimi, ülkemizde sanayilesme sürecinde enerjiye olan ihtiyaç talebi göz önüne alınarak kısaca degerlendirilecektir. Arastırmanın verileri 1987 yılında stanbul Teknik Üniversitesi'ne baglı Nükleer Arastırma Enstitüsü'nde hazırlanan doçentlik tezinden temin edilmistir. Arastırma kapsamındaki verileri temin etmek amacıyla Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na basvurulmus fakat verilerin gizlilik prensibi tasıdıgı gerekçesiyle olumsuz yanıt alınmıstır. Arastırma nükleer enerjinin yenilenebilir nitelikte olmaması, enerji üretimi sonucunda ortaya çıkan atıkların çok tehlikeli olması ve bu atıkların bertarafı için ileri teknoloji gereksinimi yanı sıra tüm canlılar için geri dönüsü olmayan riskleri de içermesi sebebiyle yaygın olarak tartısılamamaktadır. Bu tez çalısmasında, kriterlerin önem derecelerinin belirlenmesi ve alternatiflerin agırlıklarının hesaplanmasında sırasıyla Entropi ve Topsis yöntemleri kullanılmıstır. Arastırma sonucunda, nükleer santral yer seçimi için belirlenen alternatiflerden Poliçe öncelikli bölge olarak tespit edilmis; Çilingos, Kefken ve nceburun yöreleri ise ikinci, üçüncü ve dördüncü sırayı almıslardır. Nükleer santral yer seçimi problemi risk düzeyi en düsük bölgeyi belirlemeyi amaçlayan ve son derece kritik asamalardan olusan bir problemdir. Bu nedenle benzer problemlerin çözümünde bilimsel yöntemlerin kullanılması üzerinde hassasiyetle durulması gerekmektedir. Bu çalısmanın temel katkısı ülkemizde yeterince üzerinde durulmayan nükleer santral yer seçimi probleminde karar kalitesini artıracak ÇKKV yöntemlerinden Entropi ve Topsis'in bütünlesik olarak kullanılmasıdır. Entropi ve Topsis yöntemleri, sahip oldukları özellikler nedeniyle bu ve benzer karar problemlerinin çözümünde karar vericiler için önemli bir fayda saglamaktadır. Tez çalısmamızın son bölümünde ise yeni arastırma fırsatları ortaya konularak konuyla ilgili çalısma yürüten bilim insanlarına önerilerde bulunulmustur.