Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu kalkınma politikaları: 1960-1980 dönemi

1960?lı yıllara kadar ekonomik faaliyetlerin Batı Anadolu?da yoğunlaşması bölgeler arasında eşitsiz gelişmeye neden olmuştur. Bölgeler arasındaki farkı azaltmak için kalkınma planlarında bölgeler arasındaki eşitsizlik vurgulanmış ve kalkınma planları uygulamaya konmaya çalışılmıştır. Bu tezde, Türkiye?de sermayenin mekânsal tercihleri doğrultusunda bölgeler arasında gelişen eşitsiz kalkınma süreci, tarihsel bir bağlamda değerlendirilmekte ve eşitsiz gelişmenin Kürt Coğrafyasındaki etkileri analiz edilmiştir. Ayrıca, 1960-1980 yılları arasında ülkenin en az gelişmiş bölgesi olan Kürt Coğrafyasına devletin ekonomik müdahaleleri ve az gelişmişliği ortadan kaldırmaya yönelik politikalar ele alınmıştır. Bunun yanında, 1960-1980 dönemleri arasındaki hükümet programları üzerinde durularak, hükümetlerin bölgeye yönelik ekonomi politikaları ve 1980 sonrası Güney Doğu Anadolu Projesi (GAP) ile ilgili tarihsel bir değerlendirme yapılmıştır. Devlet kalkınma planlarında az gelişmiş bölgelerin kalkınmasına yönelik politikalara değinilmesine rağmen, uygulanan politikalar bölgeler arasındaki eşitsiz gelişimi önleyememiştir. Hükümetler, Kürt Coğrafyasına yönelik sosyal adalet ve sosyal kalkınmaya odaklanmaktan çok, ülkenin batı kısımlarında sermayenin genişlemesine odaklı bir büyümeye önem vermiştir. Ayrıca, 1980?ler sonrasında Kürt Coğrafyasındaki gelişimi tetikleyecek olan GAP?ın sadece maden ve enerji sektörüyle sınırlı olduğu görülmektedir. Buradaki kaynakların, Batı?daki sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda aktarılıp kullanılması Kürt Coğrafyası ile Batı Bölgeleri arasındaki dengesizliği artırmıştır. Bunun yanında, sulama alanındaki yatırımların düşük oluşu ve yerel katılımcıların projeye dâhil edilmemeleri projeye olan güveni sarsmıştır. GAP?ın bölgeler arasındaki dengesizliği giderecek bir proje niteliğine sahip olmadığı görülmüştür.