Türkiye'nin gıda arz güvenliğinin yapısal sorunlar ve iklim değişiklikleri çerçevesinde analizi

Son yıllarda Covid-19 Pandemisi, iklim değişiklikleri, dünyadaki siyasi gelişmeler, savaşlar ve dünya nüfusundaki artış gibi nedenler, gıda arz güvenliği problemini tartışmaya açmıştır. Artan nüfus yanında iklim değişiklikleri de insanların güvenli gıdaya ulaşmasını engellemeye başlamış, talepteki artışa karşı gıda arz yetersizliği ortaya çıkmıştır. Tüm dünyayı etkilediği gibi Türkiye için de sorun teşkil eden gıda arz güvenliği konusu, Türkiye açısından ele alınmaktadır. Her ne kadar iklim değişikleri gıda arz güvenliğini etkilemiş olsa da Türkiye'nin yapısal problemleri de bu çerçevede analize dahil edilmektedir. Küresel gıda güvenlik endeksi puanları incelendiğinde, Türkiye ülke performansının kalite ve güvenlik konusunda iyi performansta, uygun fiyat konusunda zayıf performansta olduğu görülmektedir. Türkiye'nin gıda güvenlik değerlerini sürdürülebilir kılmak için gıda fiyatlarının, uygun fiyatlı ve istikrarlı hale getirilmesi gerekmektedir. Türkiye'nin 1989-2022 yıllık veri seti ile yapılan ARDL analizi ile gıda üretim endeksi üzerinde, enflasyonun, gıda ithalatının, toplam nüfus sayısı ve yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin etkileri incelenmiştir. Analiz sonuçlarımızda değişkenler arasında uzun dönemli ve anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Enflasyon, ithalat ve nüfus, gıda üretim endeksini pozitif yönde etkilerken, sıcaklık değişkeni ise negatif yönde etkilemektedir.