Türkiye'de öğretmen nitelikleri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 1998-2023 yılları arasında öğretmen nitelikleri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesidir. Bu amaçla araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını Türkiye'de öğretmen nitelikleri konusunda yapılan akademik çalışmalar oluşturmuş; veriler Google Akademik, TR Dizin, Research Gate, Dergipark ve YÖK Tez Merkezi başta olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilmiştir. Yapılan tarama sonucunda 61 yüksek lisans tezi, 18 doktora tezi ve 35 araştırma makalesi olmak üzere toplam 114 çalışmaya ulaşılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışmaların yıllara göre dağılımına bakıldığında en çok çalışmanın 2020 yılında gerçekleştirildiği ve çalışma sayısının 2018 yılından sonra arttığı görülmüştür. Çalışmaların konularının öğretmen nitelikleri, öğretmen yeterlilikleri ve etkili öğretmenlik başlıkları altında toplandığı; çalışmaların çoğunlukla 84 araştırmanın devlet okulunda gerçekleştirildiği; çalışmalardan 52'sinin nicel, 28'inin nitel ve 11'inin de karma desenle yapıldığı; en çok çalışmanın 33 çalışma ile öğretmenlerle yapıldığı; çalışmalarda en çok kullanılan veri toplama aracının ise 59 çalışma ile anket ve 54 çalışma ile ölçek olduğu görülmüştür. Çalışmaların sonuçları; öğretmen niteliklerinin öğrenci başarısı, motivasyonu ve sınıf yönetimi üzerindeki etkilerinin olduğu; etkili öğretmenlerin kişisel özellikleri ve mesleki yeterliliklerinin öne çıktığı ve öğretmen yeterliliklerinin geliştirilmesi için sürekli mesleki eğitim ve araştırma temelli stratejilerin kritik önemde olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.