Türkiye örnekleminde ev sahibi olma ile yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki

Ev sahibi olma ile bireylerin yaşam memnuniyeti ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişki özellikle son yıllarda çeşitli ülkelerde incelenmiştir. Ev sahibi olmanın genellikle yaşam memnuniyetini ve mutluluğu arttırdığı tespit edilmiştir. Ancak Türkiye'de bu ilişkiyi açıklayan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye örneğinde ev sahipliğinin yaşam memnuniyeti ve mutluluk üzerindeki etkisini analiz ederek bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2014 - 2019 yılları arasında yapılan Yaşam Memnuniyeti Araştırması (YMA) verisi, farklı modellere dayalı olarak incelenmiştir. Bu modellerde bağımlı değişkenlerimiz sırasıyla bireylerin yaşam memnuniyet düzeylerini temsil eden ve 0 ve 1 değerlerini alabilen "memnun" ve bireylerin mutluluk düzeylerini temsil eden ve yine 0 ve 1 değerlerini alabilen "mutlu" değişkenleridir. Modeller aynı zamanda yaş, gelir, cinsiyet, bireylerin medeni durumları, eğitim yılı, oda sayısı, konut kullanım alanı, bireyin yaşadığı semtten ve sağlık durumundan memnuniyet düzeyleri gibi kontrol değişkenleri içermektedir. Ev sahibi olma ile yaşam memnuniyeti ve mutluluk arasındaki ilişki Doğrusal Olasılık Modeli (DOM), Lojistik Regresyon ve Yapay Sinir Ağları (YSA) kullanılarak modellenmiştir. DOM, Lojistik ve Probit Model analizinde benzer şekilde ev sahibi bireylerin diğer bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 4 birim daha memnun olduğu tespit edilmiştir. Yine bu 3 regresyon modelinin analizinde ev sahibi bireylerin ev sahibi olmayan bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 7 birim daha mutlu oldukları gözlenmiştir. Modeller ayrıca cinsiyet ve medeni durum bakımından da ayrıca tahmin edilmektedir. Cinsiyet bakımından sonuçlar; ev sahibi kadınların ev sahibi olmayan kadınlara göre yaşamlarından yüzdelik olarak yaklaşık 3 birim daha memnun olduklarını, 6,6 birim ise daha mutlu olduklarını göstermektedir. Tüm regresyon modellerinde "memnun" bağımlı değişkeni için yapılan analizler sonucunda ev sahibi olan bekâr bireylerin ev sahibi olmayan bekâr bireylere göre yaşam memnuniyet düzeyleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar içermemesine karşın evli bireyler için bu durum farklıdır. Ev sahibi evli bireylerin ev sahibi olmayan evli bireylere göre yaşamlarından yüzdelik olarak 4,5 birim daha memnun, 6 birim ise daha mutlu oldukları görülmektedir.