Türkiye solunda bir praksis: Barış dernekleri 1947-1980

Sosyalist düşüncede demokrasi, özgürlük ve barış birbirlerini tamamlayan biçimde tüm sol paradigmaya mündemiç/içkin olarak ele alınmaktadır. Üretim ilişkilerinin taşıdığı çelişki ve beraberinde getirdiği sınıflı toplum yapısının yarattığı eşitsizliğe karşı barış, özgürlük ve demokrasi talepleri sosyalist hareketlerin temel taleplerinden oldular. Bu talepler aynı zamanda bir ideoloji olarak sosyalizmin toplumsal ve kültürel uzantılarını sağladı ve sağlamaya devam etmektedir. Dünya ve Türkiye sol hareketleri içerisinde de barış talepleri önemli yer tutmaktadır. Avrupa'da Birinci Dünya Savaşı'nın ardından yükselen faşizme karşı entelektüellerin barış talepleri 1950'ye gelindiğinde bir dünya komitesine dönüşerek kurumsallaşmıştır. Sosyalistler arasında barış için yükselen talepler Soğuk Savaş yıllarında artan nükleer silahlanma yarışı neticesinde daha görünür oldu. Sosyalist hareketlerin öncüleri olan gençler ve entelektüeller arasında barış hareketleri ve örgütlenmelerine katılım 20. yy. boyunca gelişti ve genişledi. 1947 tarihiyle birlikte kapitalist blok tarafında açık bir biçimde yer alan Türkiye'de de sosyalistler tarafından barış dernekleri kuruldu. Barış, hem uluslararası düzeyde anti-kapitalist bir nitelik taşırken hem de ulusal düzeyde toplumsal ve sosyo-ekonomik eşitsizlikleri vurgulamaktadır. Dernekler bu ikili yapı bağlamında kurulurken Türkiye solunun yapısal sorunlarını taşıdılar ve kapitalist politikalara eklemlenmiş devletin sol hareketler üzerindeki baskıcı etkisini doğrudan yaşadılar. Derneklerin faaliyet süreleri oldukça kısa oldu. Daha öncesinde bir barış örgütlenmesi olmayan Türkiye'de 1947-1980 arasında, birbirlerinden oldukça uzak tarihlerde yalnızca üç barış derneği kuruldu. Çalışma, Türkiye solunda kurulan ilk barış girişimi olan Türk Barışseverler Cemiyeti ile Türkiye solunda yeni bir praksisin oluştuğunu iddia etmektedir. Cemiyetin ardından kurulan Barış Derneği ve Türkiye Barış Derneği tarafından devam ettirilen bu praksise yakından bakarak derneklerin barış tanımları ve kendilerine has özellikleri ile sahip oldukları kısıtlara ulaşılmaya çalışılmaktadır.