Türkiye'de toplumsal bölünmenin parti sistemi üzerindeki etkisi

Bu çalışma Türkiye'de parti sistemlerini toplumsal bölünme teorisi perspektifinden incelemektedir. Çalışmada toplumsal bölünme kavramının tanımı ve ölçütleri ortaya konulmuştur. Çalışmada Lipset ve Rokkan'ın bölünme teorisi ve Bartolini ve Mair'in bölünme kriterleri temel alınarak toplumsal bölünmeler ve parti sistemleri analiz edilmiştir. Türkiye'de toplumsal bölünmelerin oluşumunda tarihsel arka planın önemi ve kavramın litertürdeki yeri ortaya konulmuştur. Daha sonra Türkiye'de toplumsal bölünmeleri incelemek için askeri müdahaleler, seçim sistemi değişiklikleri ve kurumsal değişimlerin yaşandığı kritik dönemler belirlenmiştir. Dönemler hem kendi içinde hem de diğer dönemlerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Toplumsal bölünmelerin arz yanı olan parti stratejilerini izlemek için parti seçim programları ve beyannameleri, talep yanı olan seçmen belirleyiciliği için ise seçmen anketleri incelenmiştir. Çalışma süreç izleme yöntemiyle analiz edilmiş ve toplumsal bölünmeleri dönemler boyunca izlenmiş ve gerçekleşen dönüşümlerin nedenleri araştırılmıştır. Çalışmada Türkiye'de parti sistemlerinin hem kurumsalcı hem de toplumsalcı yaklaşımların etkisiyle şekillendiği görülmüştür. Toplumsal bölünmelerin kurumsalcı yaklaşımın dinamikleri olan seçim sistemi, parti sayısı ve parti stratejileriyle karşılıklı bir etkileşim içinde olduğu görülmektedir. Dönemsel şartlara göre oluşan bölünmeler tek boyutlu bir çizgide yer almamış, çoğunlukla mevcut bölünmelerle eklemlenerek çok katmanlı bir yapıya bürünmüştür. Bu durum, toplumsal ve siyasal dinamiklerin birbiriyle etkileşim içinde, yeni bölünmeleri tetiklerken eski bölünmeleri de yeniden şekillendirdiğini göstermektedir. Böylece, tarihsel süreçte ortaya çıkan her yeni bölünme, hem önceki bölünme hatlarıyla bir uyum ya da gerilim yaratmış hem de siyasi alanın dinamiklerini yeniden düzenlemiştir.