Türkiye Türkçesi ağızlarında toprak kavramı ve kavram alanı

Türkiye Türkçesi Ağızlarında Toprak Kavramı ve Kavram Alanı başlıklı bu tez Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan Türkiye Türkçesi ağız konuşurlarının zihninde toprak kavramının maddi ve manevi bakımdan nelere karşılık geldiğinin, nasıl bir yer tuttuğunun ağız metinleri üzerinden ortaya konması amacıyla hazırlanmıştır. Bilişsel dil bilimi bakış açısıyla dil kullanımı üzerinden zihne ulaşmak hedeflenmiş, bu maksatla bilişsel dil biliminin teorilerinden biri olan çerçeve anlam bilimi (frame semantics) yaklaşımı inceleme metodumuzun temelini oluşturmuştur. Konuşma dili üzerinden zihindeki kavramsallaştırma sürecini anlamak maksadıyla çalışmamızın malzemesi, ağız araştırmacılarının çalışmalarında yer alan deşifre ağız metinleri satır satır taranarak oluşturulmuştur. Türkiye Türkçesi ağızlarına dair akademik çalışmaların başladığı tarihten bu yana hazırlanmış ağız çalışmalarından kitap formatında yayımlanmış olanlarla yayımlanmamış doktora tezlerinin mümkün olduğunca tümüne ulaşılmaya çalışılmıştır. Ağzına dair kitap veya doktora tezi formatında çalışma bulunmayan kimi iller için varsa merkez ağzı üzerine yapılmış bir yüksek lisans tezine başvurulmuştur. Tez bir anlam bilimi çalışması olduğundan malzeme oluşturulurken bağlamı içerisinde incelenebilecek örnekler derlenmiş, bu nedenle de çalışmaların sözlükçe bölümlerinde bulunup metinler içerisinde geçmeyen veya liste halinde verilmiş örneklerle söz varlığı çalışmaları hariç bırakılmıştır. Üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde araştırmanın üzerine inşa edildiği temel kavramlar ve kuramsal çerçeve verilmiştir. İkinci bölüm, toprak kavram alanının çerçevelerinin, tüm unsurlarıyla ve örnek çizimleriyle birlikte ortaya konup değerlendirildiği İnceleme bölümüdür. Üçüncü bölüm ise ağız konuşurlarının zihnindeki toprak kavram alanını oluşturan kavram çerçevelerinin tespit edilmesini ve çözümlenmesini sağlayan bağlam sözlüğünden oluşmaktadır. Böylece Türkiye Türkçesi ağız konuşurlarının zihin dünyasındaki toprak kavramı, toprağın milletin yaşamında nasıl bir yer aldığı ve nasıl algılandığı aydınlatılmaya çalışılmıştır.