Türkiye ve Türkmenistan sosyal bilgiler ders kitaplarında insan hakları ve demokrasi kavramlarının karşılaştırılması

Bu araştırma, Sosyal Bilgiler eğitimi alanına dahil olan "insan hakları ve demokrasi" kavramlarının iki ülke nezdinde kıyaslamalı bir çalışma örneğidir. Bu yönüyle Sosyal Bilgiler eğitimi alan çalışmasıdır. Araştırmada, "Türkiye ve Türkmenistan Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında İnsan Hakları ve Demokrasi Kavramlarının Karşılaştırmalı" olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (nitel vaka) modeli kullanılmıştır. Bu bağlamda Türkiye ve Türkmenistan ders kitapları; içerik, metin çeşitleri, teknik ve tasarım, etkinlik ve ölçme değerlendirme bakımından karşılaştırılmalı olarak ele alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; Türkiye'deki 7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı ile Türkmenistan'daki 10. Sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitaplarından oluşmaktadır. Söz konusu kitaplar belirlenirken, içerik bakımından birbirine benzer olmaları göz önünde bulundurulmuştur. Dolaysıyla çalışma grubu belirlenirken benzeşik örnekleme yönteminden faydalanılmıştır. Her iki ders kitabında "insan hakları ve demokrasi" kavramlarının geçtiği ünitelerin belirlenmesinde ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri toplanırken Türkiye için 7. sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabında yer alan "Yaşayan Demokrasi" ünitesi; Türkmenistan için de 10. sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitabında yer alan "Toplumun Siyasi Hayatı" ünitesi dikkate alınmıştır. Sonrasında toplanan veriler, öncelikle araştırmanın alt amaçlarına uygun bir şekilde tasnif edilmiştir. Bu kapsamda ilgili ünitelerdeki insan hakları ve demokrasi içerikli veriler ilk grupta; teknik ve tasarımlar, kullanılan görseller, tablo ve grafiklerden elde edilen veriler ikinci grupta; etkinliklerle ölçme ve değerlendirmeye yönelik veriler ise üçüncü grupta incelenerek araştırmaya dahil edilmiştir. Ayrıca Türkmenistan ders kitabından toplanan veriler, analiz edilmeden önce Türkmen Türkçesinden, Türkiye Türkçesine uyarlanmasına da özen gösterilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre insan hakları ve demokrasi konulu ünitelerin içerik, teknik ve tasarım, etkinlikler ile ölçme ve değerlendirme açısından Türkiye'nin 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı ile Türkmenistan'daki 10. Sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitabı karşılaştırıldığında: 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabının daha donanımlı bir içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir.