Türkiye'de vergi güvenlik müesseseleri:TR33 kapsamında ampirik araştırmaya dayalı bir analiz

Vergi güvenliği, vergilerin vergilendirme ve tahsilat aşamalarında kanunların uygulanmasını sağlamak ve olası ihlalleri önlemek amacıyla geliştirilen hukuki düzenlemelerden oluşmaktadır. Bu düzenlemeler, vergi alacaklarının kamu hesaplarına zamanında ve eksiksiz aktarılmasını güvence altına almayı hedeflemektedir. Bu amaca dönük olarak, kamu finansmanının sürdürülebilirliği açısından vergi güvenliğini sağlayacak etkili vergi güvenlik müesseselerinin oluşturulması ve uygulanması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda vergi güvenliğini sağlamak amacıyla genel ve özel vergi güvenlik müesseseleri hayata geçirilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun genel vergi güvenlik müesseselerini düzenlerken, Türk vergi sistemindeki düzenlemeler özel vergi güvenlik müesseseleri kapsamında yer almaktadır. Çalışmada Türkiye'de uygulanan vergi güvenlik müesseseleri ile seçilmiş altı OECD ülkesindeki uygulamalar incelenerek karşılaştırılmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de uygulanan vergi güvenlik müesseselerine yönelik algının, bir ölçek geliştirme çalışmasıyla tespit edilmesidir. Bu amaçla çalışmada "TR33" Bölgesi kapsamında yer alan Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşak illerinde SMMM odasına kayıtlı 334 meslek mensubuna anket uygulanmıştır. Araştırma kapsamında teori üretmek ve aracın faktör desenini ortaya koymak amacıyla açıklayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda, 24 maddeden oluşan ve altı faktörlü bir yapı sergileyen bir ölçüm aracı geliştirilmiştir. Ölçüm aracının teorik yapısının uyumluluğunun belirlenmesi için birinci düzey çok faktörlü bir model çerçevesinde doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Birinci düzey çoklu faktör analizi sonuçlarına göre, ilgili ölçeğin uyum indekslerine bakıldığında; kabul edilebilir düzeyde ve mükemmel uyum gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan analizlerde ölçeğin yapı geçerliliğini sağladığı ve güvenilir bir ölçek olduğu saptanmıştır. Son olarak, çalışmada OLS regresyon analizi gerçekleştirilmiştir.