Türkiye'de yakıt türüne göre otomobil satış miktarı tahmini ve yakıt fiyatı geçişliliğinin belirlenmesi

Dünyada ve Türkiye'de otomotiv sektörü sürekli gelişmekte ve buna bağlı olarak otomobil satışları artmaktadır. Sektörde teknolojik gelişmelere bağlı olarak yeni tür araçlar ortaya çıkmıştır. Özellikle elektrikli araçlara olan ilgi nedeniyle elektrikli araçların satışları son yıllarda önemli bir artış göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de içten yanmalı (benzin, dizel ve LPG) ve elektrikli araçların (tamamen elektrikli ve hibrit elektrikli) satış rakamlarının ileriye dönük tahminlerinin yapılması ve yakıt fiyatları (benzin, motorin, LPG ve elektrik) arasındaki geçişliliğinin belirlenmesi, başka bir ifade ile aralarında etkileşim olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçlar doğrultusunda, Ocak 2019 ile Eylül 2024 dönemleri arasındaki aylık veriler kullanılarak, yakıt türüne göre otomobil satışlarının Ekim 2024'ten Aralık 2025'e kadar olan tahminlerinin yapılabilmesi için zaman serisi analiz yöntemlerinden olan ARIMA kullanılmıştır. Ayrıca, Ocak 2016'dan Eylül 2024'e kadar olan dönemdeki aylık verilerle, yakıt fiyatları arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığının belirlenmesi için Johansen Eşbütünleşme Testi uygulanmıştır. Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ve Granger Nedensellik Testi ile yakıt fiyatları arasındaki nedensellik ilişkisi test edilmiştir. Çalışmada elde edilen gelecek 15 aylık döneme ilişkin araç satış tahminleri, benzinli araç satışlarının genel olarak azalma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Buna karşın, dizel ve LPG'li araçların satışlarında bir artış beklenmektedir. Öte yandan, tamamen elektrikli ve hibrit araç satışlarında belirgin artışlar ve azalmalar gözlemlenmiştir. Johansen Eşbütünleşme Testi sonuçları, benzin, motorin, LPG ve elektrik yakıt fiyatları arasında bir eşbütünleşme ilişkisi bulunduğunu ve uzun dönemli bir ilişkinin mevcut olduğunu ortaya koymaktadır. Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) bulguları da, yakıt türleri fiyatlarının birbirleri üzerinde uzun dönemde etkili olduğunu göstermektedir. Granger Nedensellik Testi sonuçları ise yakıt türleri fiyatları arasında belirli düzeyde bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır.