Türkiye'de yük kapasitesi eğrisi hipotezi geçerli mi? Yumuşak yapısal geçişlere sahip ampirik bir çalışma

Geçmişten günümüze değin birçok doğa olayı yaşanmaya devam etmektedir. Küresel ısınmadan dolayı ortaya çıkan iklim değişikliği günümüz dünyasının en önemli sorunlarından bir tanesidir. İklim değişikliği başlıca doğal afetlerden ve insan aktivitelerinden etkilenmektedir. Özellikle fosil yakıt kullanımı CO2 salımını arttırmakta ve hava kirliliğine neden olmaktadır. Aynı zamanda su ve toprak kirliliği de çevre kirliliğini arttırmaktadır. Bu artışlar küresel ısınmayı ve iklim değişikliğini hızlandırmaktadır. Sürdürülebilir ekonomik faaliyetler için çevre kirliliğini azaltmak ülkeler için önemlidir. Bu çalışmada 1961-2022 döneminde Türkiye'de yük kapasitesi eğrisi hipotezi bağlamında GSYİH ve dışa açıklık değişkenlerinin yük kapasitesi faktörü ile ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Geleneksel ADF ve Fourier ADF birim kök testleri sonuçları, değişkenlerin seviyesinde durağan olmadığı birinci farkında ise durağan olduklarını göstermektedir. Eşbütünleşme ilişkisinin belirlenmesine yönelik olarak uygulanan, Bayer-Hanck ve Fourier ADL eşbütünleşme testi sonuçları seriler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Uzun dönemli katsayıların tahmin edilmesi için uygulanan FMOLS, DOLS ve CCR tahmincilerinin sonuçları, yük kapasitesi faktörü ile GSYİH arasında anlamlı bir ilişki olduğunu, ancak dışa açıklık ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Aynı zamanda uzun dönem tahmincilerine ilişkin analiz sonuçları yük kapasitesi eğrisi hipotezinin geçerliliğini desteklemektedir. Yük kapasitesi faktörü ile GSYİH arasında U biçimli bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Son olarak, çalışma kapsamında ortaya konan bulgular politika yapıcılarının desteği ile alternatif enerji kullanımının ve hidroelektrik kullanımının çevre kirliliğini azaltacağı düşünülmektedir. Sonuçlar, Türkiye'nin yük kapasite faktörünün gelecekte GSYİH dönüm noktasına ulaştıktan sonra artmaya başlayacağını göstermektedir. Bu nedenle, alternatif enerji kaynaklarının kullanımına geçilmesi zorunludur.