Tûtî-nâme'nin kök değerler açısından incelenmesi

Araştırmanın amacı, masal ve hikâye türünün sentezlendiği mensur bir halk ürünü olan Tûtî-nâme'de yer alan kök değerler (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik) ile bu değerlere bağlı alt değerlerin nasıl aktarıldığını incelemek ve değer eğitiminin etkili bir dil ve sosyal bir yöntemle kazandırılmasında Tûtî-nâme'nin bir materyal olarak kullanılmasının uygunluğunu tespit etmektir. Ayrıca eserde değerlerin aktarımında hangi yöntemlerin kullanıldığı ve değerlerin hangi sıklıkta işlendiği araştırmanın alt amaçları arasında yer almaktadır. Bu çalışmada çalışma materyali olarak Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde 42 Kon 3739 arşiv numarasında kayıtlı olan yazma eser incelenmiştir. Verilerin toplanması işleminde yöntem olarak doküman incelemesi kullanılırken verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Eser; günümüz alfabesine çevrildikten sonra eserde yer alan hikâyeler önce özetlenmiş, daha sonra en küçük eylem birimi olan epizotlarına ayrılmış ve her hikâyede aktarılmak istenen iletiler tespit edilmiştir. Hikâyelerde değerlerin nasıl işlendiği belirlenmiş ve bulgular eserden alıntılarla desteklenerek yorumlanmıştır. 75 hikâyede toplam 39 kök değer ve alt değer tespit edilmiştir. Eserde en çok dürüstlük, öz denetim, sevgi, yardımseverlik, sorumluluk, vatanseverlik ve dostluk değeri işlenmiştir. Saygı, adalet ve sabır değerlerine ise daha az rastlanmıştır. Yazıldığı dönemin kültürü ve sosyal hayatına ışık tutan Tûtî-nâme'nin içerdiği hikâyelerle değer eğitimine önemli ölçüde katkı sağlayacağı ve bu hikâyelerin çoğunun ders kitaplarında yer alabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Tûtî-nâme, Kök Değer, Değer Eğitimi, Masal, Çerçeve Hikâye.