Tutuklu ve hükümlülerde öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzlarının değerlendirilmesi: Bolu T Tipi Kapalı Cezaevi örneği

Giriş: Öfke, bireyin tehdit edici uyaranlara karşı hızlı ve etkili tepki geliştirmesini sağlayan evrimsel bir duygudur. Ancak öfkenin düzeyi ve ifade biçimi bireyler arasında farklılık gösterir. Öfkenin uygun biçimde ifade edilememesi karar verme süreçlerini olumsuz etkileyebilir ve saldırgan davranışlara yol açabilir. Bu nedenle mahkûmların öfke düzeylerinin değerlendirilmesi, hem bireysel rehabilitasyon hem de kurum güvenliği açısından önemlidir. Amaç: Bu çalışmada, Bolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndaki hükümlü ve tutukluların öfke düzeyleri ile öfke ifade tarzlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini, 2025 yılı Şubat–Mayıs aylarında çalışmaya gönüllü olarak katılan 259 hükümlü ve tutuklu oluşturmuştur. Veriler sosyodemografik form ve Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği ile toplanmıştır. Analizlerde t-testi, tek yönlü ANOVA, Kruskal–Wallis ve Mann–Whitney U testleri ile Pearson korelasyonu kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %81,47'si erkek, %38,61'i 26–35 yaş aralığındadır. Sürekli öfke puan ortalaması 16,89; öfke-içe 15,29; öfke-dışa 14,04; öfke kontrolü 22,64 olarak bulunmuştur. 18 yaşından önce anne baba kaybı yaşayanların öfke kontrol puanları yaşamayanlara göre daha düşüktür.(p=0,004) Aile içi şiddete maruz kalmış olan katılımcıların sürekli öfke puanları yaşamayanlara göre daha yüksektir. (p=0,008) Cezaevine girmeden önce madde kullanımı olan katılımcıların sürekli öfke puanları ve öfke dışa puanları olmayanlara kıyasla daha yüksektir.(p=0,001 ve p=0,004) Birden çok kez disiplin cezası alan mahkumların öfke dışa puanları, yalnızca bir kez ceza alan ve hiç disiplin cezası almayanlara göre daha yüksektir.(p=0,025) Sonuç: Bazı gruplar öfke düzeyi ve öfke ifadesi bakımından ayrışmaktadır. Birden çok suçtan hüküm giyenler, tutuklulara ve tek suçtan hüküm giymiş olanlara kıyasla öfkelerini daha çok dışa yansıtmaktaydı. Cezanın bitmesi için kalan süre ve cezaevinde geçirilen süre öfke düzeyleri ve öfke ifadelerini etkilememekteydi.Risk gruplarının izlenmesi, tüm mahkûmlara yönelik daha etkili öfke yönetimi eğitimlerinin planlanması ve eğitim içeriklerinin yeniden değerlendirilmesi, bireysel rehabilitasyon ve kurumsal güvenlik açısından yararlı olacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Öfke, Öfke İfade Tarzı, Mahkum, Cezaevi