Tuz stresi altındaki bazı buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinde potasyum nitrat uygulamalarının etkisinin fizyolojik olarak araştırılması

Bu çalışmada tuz stresi (80 mM NaCl) uygulanan bazı buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinde (Bayındır, Bozkır, Buhara, Meke, Selçuklu, Şehzade, Taner ve Yavuz) potasyum nitrat (3 mM KNO3) uygulamasının çimlenme ve erken fide evresinde tuz stresinin neden olduğu metabolik hasarları olası iyileştirici etkisi, bazı fizyolojik büyüme parametreleri ve bazı antioksidant enzimlerin aktivitesinde meydana gelen değişimler yardımıyla araştırılmıştır. Tuz stresi altındaki buğday genotiplerinde kök boyu, koleoptil boyu ve toplam boy kontrole göre önemli derecede azalmıştır. KNO3 uygulaması tuz stresi uygulanan buğday genotiplerinde kök boyunu olumlu yönde etkilemezken; koleoptil büyümesini indüklemiştir. Tuz stresi tüm buğday genotiplerinde kök taze ve kuru ağırlıkları ile koleoptil taze ve kuru ağırlıklarını ilgili kontrollere göre önemli derecede azaltmıştır. KNO3 uygulamasının tuz stresi altındaki buğday genotiplerinde kök taze ağırlığı üzerinde, Bayındır ve Bozkır genotipleri hariç, olumlu etkisi bulunmamış; kök kuru ağırlıkları da değişmemiştir. KNO3 uygulaması tuz stresi uygulanan genotiplerin çoğunda koleoptil taze ve kuru ağırlıklarını artırmıştır. Buna göre KNO3 uygulamasının tuz stresi altındaki buğday genotiplerinde koleoptil büyümesi üzerinde iyileştirici bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Tuz uygulaması sonucu tüm genotiplerde tohumlardaki depo madde miktarı ve bunların kullanımı (%) kontrollere göre önemli derecede azalmış; tus stresi altındaki genotiplerde KNO3 uygulamasının bu parametreler üzerinde olumlu etkisi gözlemlenmiştir. Ancak konversiyon kat sayısı genotiplerin çoğunda tuz uygulaması sonucunda kontrole göre azalmış; KNO3 uygulaması ise tuz stresi uygulanan bitkilerde artırmıştır. Bu durumda tuz stresi altındaki buğday genotiplerinin tohumlarındaki glikolitik ve proteolitik enzimlerin inhibe edildiği; KNO3 uygulamasının bu inhibisyonu ortadan kaldırdığı, ancak biyosentetik reaksiyonlar üzerinde iyileştirici bir etki yapmadığı söylenebilir. APOD aktivitesi tuz stresi uygulamasına cevap olarak Bozkır ve Selçuklu genotiplerinde kontrole göre artmış; diğer genotiplerde etkilenmemiştir. KNO3 uygulaması tuz stresi altındaki buğday genotiplerinde APOD aktivitesini, Bayındır ve Bozkır genotipleri hariç, etkilememiştir. GR aktivitesi Bayındır, Meke, Selçuklu ve Taner genotiplerinde tuz stresi etkisiyle kontrollere göre artmış; diğer genotiplerde etkilenmemiştir. KNO3 uygulaması tuz stresi altındaki Bayındır ve Meke genotiplerinde GR aktivitesini azaltmış; diğer genotiplerde etkilememiştir. GPOD aktivitesi tuz stresi etkisiyle Bayındır, Bozkır, Buhara, Meke ve Selçuklu genotiplerinde kontrollere göre artmış; diğer genotiplerde etkilenmemiştir. KNO3 uygulaması, tuz stresi uygulanan Bayındır, Bozkır, Meke ve Selçuklu genotiplerinde GPOD aktivitesini azaltmış; diğer genotiplerde etkilememiştir. Bu sonuçlar bazı buğday genotiplerinde tuz stresinin oksidatif strese yol açtığını gösteriyor olabilir. KNO3 uygulamasının, bu enzimlerden bazılarının aktivitelerinde gözlenen azalmalar ve bazı enzimlerin aktivitelerinin değişmemesi nedeniyle, oksidatif stresin etkilerini ve dokulardaki radikal birikimini azalttığı söylenebilir.