Uçucu küllerden soğuk bağlama yöntemi uygulanarak üretilen agregaların harç özelliklerine etkisi

ÖZET UÇUCU KÜLLERDEN SOĞUK BAĞLAMA YÖNTEMİ UYGULANARAK ÜRETİLEN AGREGALARIN HARÇ ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Nazmiye KELEŞ Yüksek Lisans Tezi, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Niyazi Uğur KOÇKAL Haziran 2023; 76 sayfa Türkiye'de yılda yaklaşık 45 milyon ton kömür yakılarak ortalama 15 milyon ton uçucu kül üretilmektedir, bu da önemli ekonomik ve çevresel sorunlara yol açmaktadır. (Güler vd. 2005). Termik santrallerde kömürün tek başına kazanlarında yakılması sırasında baca gazlarındaki taneciklerin elektro filtrelerde tutulmasıyla oluşan uçucu küller çevreye büyük oranda zarar vermektedir. Bu yüzden uçucu küllerin geri dönüşüm maddesi olarak kullanılması zamanla yaygınlaşmaya başlamıştır. Günümüzde atık maddelerin yapı sektöründe kullanılması büyük önem arz etmektedir. Doğal kaynakların giderek azalmasıyla, harç yapımında kullanılan agregaların yerine daha düşük yoğunluğa sahip hafif agregaların kullanılması tercih edilmeye başlanmıştır. Ülkemizde uçucu kül kullanımının son derece düşük olması ve çevreye verdiği zararlar göz önünde bulundurulduğunda uçucu külün yapı sektöründe kullanılması yönünde daha geniş kapsamlı araştırmaların yapılması gerektiği düşünülmüştür. Bu çalışmada Seyitömer Termik Santralinden elde edilen uçucu kül ile soğuk bağlama yöntemi kullanılarak 40x40x160mm'lik prizmatik numuneler ile agrega üretimi gerçekleştirilmiştir. Üretilen bu agregalara kırma yöntemi uygulanarak agregaların harç yapımında kullanımının etkisi incelenmiş ve farklı oranlarda hazırlanan numunelerin fiziksel ve mekanik testleri (yayılma çapı, birim hacim ağırlık tayini, yığın yoğunluk, görünür boşluk oranı, su emme, kılcallık, basınç dayanımı ve eğilmede çekme dayanımı gibi deneyler) yapılmıştır. Deney sonuçlarına göre uçucu kül agregası oranının artmasıyla basınç dayanımında düşüş gözlenmesine rağmen, özgül basınç dayanımında bir artış gözlenmiştir. Bu durum, uçucu kül agregasının yüksek basınç yükleri altında dayanıklı bir malzeme olduğunu göstermektedir. Bu çalışma ile endüstriyel bir atık olan uçucu külün yapı sektöründe geri dönüşüm maddesi olarak kullanılması çevre kirliliğinin azalmasına, daha hafif beton üretimine ve doğal kaynakların kullanımının azalmasına fayda sağlamıştır. ANAHTAR KELİMELER: Hafif agrega, Harç karışımları, Seyitömer termik santrali, Soğuk bağlı uçucu kül agregası, Uçucu kül.