Ülke kredi derecelendirme notlarının belirlenmesinde kullanılan göstergelerin etkileri: G-20 üyeleri üzerine bir araştırma

Finansal piyasaların gelişmesi ile bu piyasalarda bilgiye duyulan ihtiyaç da artmıştır. Bu bilgiler kullanılarak hem tahviller aracılığıyla borçlanan kuruluşlar hem de ülkeler özelinde değerlendirmeler yapılmaktadır. Risk yönetimi için bu değerlendirmeler önem arz etmektedir. Bu amaçla kullanılan yöntemlerden biri de var olan nitel ve nicel bilgilerin analiz edilmesi ile belirlenen kredi derecelendirme notları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu notlar kredi derecelendirme kuruluşlarının, bir kuruluşun veya ülkenin borçları ödeme yeteneği ve kapasitesi hakkındaki kanaatlerini ifade etmektedir. Ülke kredi derecelendirme notları her ne kadar yatırımcılar için önemli bir bilgi kaynağı olsa da eleştirilere uğrayabilmektedir. Bu eleştiriler metodolojilerde yararlanılan nitel ve nicel değişkenleri kapsamaktadır. Not derecelendirme sürecinde incelenen ekonomik ve finansal yapıya ilişkin veriler makroekonomik göstergeler olarak ifade edilmektedir. İstatistiki analizlerde de ele alınan makroekonomik göstergelerin etkinliği ile ilgili eleştirilerin yanı sıra, kurumsal değerlendirmeler ve politik riske ilişkin görüşlerin sübjektifliği üzerine de literatürde tartışmalar bulunmaktadır. Ülke kredi derecelendirme notları üzerinde etkili olan ve halihazırda literatürde yer alan makroekonomik göstergelerin G-20 üyeleri üzerinde test edilmesi ile; dünya ekonomisinin büyük bir bölümü için bir değerlendirme yapılabilecektir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu olarak nitelendirilen Standard and Poor's, Moody's ve Fitch tarafından belirlenen ve seçilmiş G-20 ülkelerinin kredi notlarında etkili olan faktörlerin analiz edilmesidir. Bu notların belirlenmesinde halihazırda kullanılan değişkenlerin yanı sıra, notlar üzerinde etkili olabilecek diğer değişkenlerin de analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda araştırma değişkenleri olarak doğrudan yabancı yatırımlar, portföy yatırımları, ithalat ve ihracata ilişkin göstergeler ele alınmıştır. Bir başka ifade ile; kontrol ve araştırma değişkenleri modelde yer aldığı biçimiyle daha önce bir araştırmaya konu olmamıştır. Çalışma kapsamında, üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun verdikleri notların belirleyicileri için oluşturulan modeller ele alınmıştır. Bu çalışma; küresel düzeyde faaliyet gösteren ve küresel ekonominin önemli bir parçası olan ülke kredi derecelendirme kuruluşlarının kullandıkları metodolojilerin değerlendirilmesi ve farklı makroekonomik göstergelerin analizlerde kullanılmasının öneminin anlaşılması açısından farklılaşmaktadır. Yapılan ekonometrik analizler neticesinde, uluslararası ticaret ve uluslararası finans alanlarında çıkarımlarda bulunabilmektedir. Ayrıca; bu çıkarımların hem yatırımcılar hem de düzenleyici kuruluşlarca kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar olduğu anlaşılmaktadır. Bu noktalar; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun kullandıkları derecelendirme metodolojilerindeki farklılıklar ile açıklanabilmektedir. Ayrıca; kredi derecelendirme notlarına ilişkin endüstride yer alan kuruluş sayısının az olması nedeniyle kullanılan metodolojilerin objektifliğinin arttırılmasının oldukça önemli olduğu anlaşılmaktadır.