Ultra işlenmiş besin tüketiminin obezite üzerinde etkisinin incelenmesi

Gelişen ekonomiyle birlikte yaygınlaşan ultra işlenmiş besinler; hayatımızda daha çok yer almaya başladı. Bu çalışmanın amacı Gaziantep ilindeki bir Sağlıklı Yaşam Merkezine başvuran yetişkin bireylerin ultra işlenmiş besin tüketimlerinin; obezite durumu ile diğer bazı değişkenlerle arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma bu merkeze başvuran 18-64 yaş arası toplam 393 kişi (206 kadın, %52.4; 187 erkek, %47.6) üzerinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamına alınan bireylerin genel özelliklerini, antropometrik ölçümlerini, fiziksel aktivite durumlarını ve beslenme alışkanlıklarını sorgulayan soru kâğıdı yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite durumlarını saptamak için; Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa Formu (IPAQ-Short Form) ve besin tüketim alışkanlıklarını saptamak için; Besin Tüketim Sıklığı Formu uygulanmıştır. Beden kütle indeksi (BKİ), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sınıflamasına göre bireylerin %49.76'sı fazla kilolu ve %25.1'i şişmandır. Katılımcıların günlük enerji ve makro besin ögesi alımlarının önerilen miktarın üzerinde, lif alımlarının ise yetersiz olduğu görülmüştür. Tüm katılımcılar A vitamini, B2, niasin, B12, sodyum, fosfor gereksinmelerini önerilen miktarda karşılarken; D vitamini, E vitamini, B1, folat, C vitamini, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir gereksinmesini önerilen miktarda karşılayamamaktadır. Ayrıca kadın katılımcıların biyotin, B6 alımları da yetersizdir. Analiz sonucuna göre; günlük alınan enerjinin %34.27'si; şekerin %28.1'i; sodyumun %17.89'u; doymuş yağın %35.35'i; kolesterolün %14.15'i ultra işlenmiş besinlerden sağlandığı görülmüştür. Katılımcılara ait BKİ ile ultra işlenmiş besin tüketim değerleri arasında istatistiksel olarak doğrusal yönde, anlamlı yüksek bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). IPAQ skoru değeri ile ultra işlenmiş besin tüketim düzeyleri arasında istatistiksel negatif yönde anlamlı, bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). Aynı zamanda abdominal obezite sınıflandırma sonuçlarına göre ultra işlenmiş besin tüketim miktarları karşılaştırıldığında; aralarında istatistiksel olarak doğrusal yönde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Bu sonuçlardan hareketle sağlıklı bir yaşam sürdürülebilmesi için toplumun bilinçlendirilmesi fayda/ zarar farkındalığı oluşturulmalıdır.