Ulus yöresinde orman suçlarına ilişkin zarar ve tazminat hesapları

Türkiye'de önemli bir sorun olan ormanların korunması, sürdürülebilir orman yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. Ormanlara zarar veren, insan kaynaklı ve yasalarca yasaklanmış izinsiz ağaç keseme, bulundurma, sarf etme, nakletme, orman açma-yerleşme, işgal ve faydalanma, otlatma, avlanma ve yangın gibi fiiller orman suçu sayılmaktadır. Orman suçlarının azaltılması ve etkili önlemlerin alınması için iyi analiz edilmeleri, oluşan zarar ve tazminatların doğru bir şekilde hesaplanması gerekmektedir. Bu çalışma, Bartın ilinde ormancılık faaliyetleri ve orman suçları bakımından önemli olan Ulus Orman İşletme Müdürlüğünde son 10 yılda oluşan ve mahkemelere intikal eden orman suçlarını çeşitli özellikleri itibariyle incelemek, orman suçlarıyla ilgili orman işletmesinin ve adliyedeki dava dosyalarında bilirkişilerin yaptığı zarar ve tazminat hesaplarını karşılaştırmak, tartışmak ve hesaplama yöntemlerini bilimsel açıdan değerlendirmek, böylece orman suçlarının azaltılmasına ve sürdürülebilir orman yönetimine katkı sağlamak amacıyla ele alınmıştır. Bu amaçla Ulus Orman İşletme Müdürlüğü ve bağlı orman işletme şefliklerinde (Ulusçayı, Abdipaşa, Sökü, Kumluca, Ardıç ve Drahna) tutulan suç zaptlarından orman suçlarına ilişkin bilgiler alınmıştır. Ayrıca Ulus Adliyesine intikal eden orman suçlarına ilişkin dava dosyaları incelenmiş, bazı dava dosyalarından ve bilirkişi raporlarından zarar ve tazminat hesaplarıyla ilgili bilgiler alınmıştır. Elde edilen verilere göre orman suçları çeşitli özellikleri itibariyle tablolar ve yüzde yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bu kapsamda öne çıkan bazı orman suçlarıyla ilgili orman işletmesinin düzenlediği tazminat hesaplarıyla adliyedeki dava dosyalarındaki tazminat hesaplamaları, karşılaştırılmış ve aralarındaki farklar saptanmıştır. Bu farkların nedenleri irdelenmiş, tazminat bedellerinin yeterliliği ve bilimsel literatüre uygunluğu değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, son 10 yıllık periyotta toplam 290 adet orman suçunun, en çok ağaç kesme, açma-yerleşme, işgal ve faydalanma ile yangın suçunun işlendiği ve son yıllarda suç sayısında bir azalma olduğu saptanmıştır. Ağaç kesme, açma-yerleşme, işgal ve faydalanma suçlarına ilişkin orman işletmesinin hesapladığı tazminat miktarı ile bilirkişiler tarafından hesaplanan tazminat bedelleri arasında bir farkın bulunmadığı anlaşılmıştır. Yangın suçunda ise bilirkişinin hesapladığı tazminat bedelinin orman işletmesininkinden 15,3 kat daha az olduğu ve bunun da ağaçlandırma bedeli hesabından kaynaklandığı saptanmıştır. Ayrıca tazminat hesaplarında çoğunlukla odun hammaddesi ve fidan zararı ile ağaçlandırma maliyetine odaklı bir hesaplama yaklaşımının söz konusu olduğu, bunun dışında orman ekosistem bütünlüğünü içinde oluşabilecek tüm zararların hesaba katılmadığı, tazminat bedellerinin yetersiz olduğu ve bilimsel literatürde yer alan Orman Kıymetlerinin Takdiri metotlarına uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu sonuçlara göre orman suçlarında tüm orman fonksiyonlarını dikkate alan zarar ve tazminat hesaplarının hukuka ve bilimsel esaslara uygun olarak hesaplanması gerektiği ortaya konmuş ve bu kapsamda uygulamaya ışık tutacak ve ormanların sürdürülebilir yönetimine hizmet edecek bazı öneriler geliştirilmiştir.