Ulusal şampiyon geliştirme politikasının neo-merkantilist açıklaması: Türkiye örneği

Bu çalışma, Türkiye örneğinde, devletlerin hem uluslararası ortamda ulusal çıkarlarını ve güvenliklerini en üst düzeyde tutmak hem de kendi ulusal şirketlerinin uluslararası pazarlardaki diğer şirketlerle rekabet edebilirliğini artırmak amacıyla neo-merkantilist politikalar kapsamında devlet kapitalizminin pratikleriyle özdeşleşen uygulamalardan biri olan ulusal şampiyon yaratma girişimine odaklanmaktadır. Bu bağlamda, devletlerin hangi motivasyon ve gerekçeyle hangi model altında ulusal şampiyon yaratmaya ihtiyaç duyduğu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Dünyadaki birçok ülkenin başvurduğu böyle bir pratik varken, benzer bir çaba içinde Türkiye'nin konumu ve hangi modele uygun olduğunu tespit etmek çalışma kapsamında ele alınacak araştırma sorusunun temelini oluşturmaktadır. "Türkiye, dünyadaki ulusal şampiyon yaratma girişimlerinden hangi modele uygundur?" sorusu tezin temel çıkış noktasıdır. Bu bağlamda, tezin ana araştırma sorusunu "Türkiye'nin ulusal şampiyon yaratma arayışının temel tetikleyicisi nedir?" oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında ileri sürülen hipotez ise ülkelerin ulusal güvenlik endişeleri, ulusal şampiyon yaratma arayışlarının temel belirleyicisidir. Araştırma sorusuna yanıt aramak ve öne sürülen hipotezin doğruluğunu test etmek amacıyla temel olarak nitel araştırma yöntemleri kapsamında tipolojik vaka çalışması tekniğinden, yarı-yapılandırılmış görüşmeden ve vaka analizinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda, BOTAŞ'ın faaliyetleri incelenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye de hem kendi ulusal çıkarlarını ve güvenliğini en üst düzeyde tutmak hem de sahip olduğu güçlü ve rekabet düzeyi yüksek ulusal şirketler aracılığıyla uluslararası piyasalarda etkin bir şekilde faaliyet gösterebilmek için ulusal şampiyon yaratma arayışı içindedir. BOTAŞ'ın, bir zamanlar ön sıralarda yer alan ama rekabette ve teknolojide şimdilerde geride kalan topal ördeklerin özelliklerini yansıttığı ortaya konulmuştur.