Uluslararası etik perspektifinden küresel iklim rejimi: Bir aktör olarak çok uluslu şirketler

Etik, yaşamın pratiklerinden bağımsız değildir. Her seçimimiz etik duruşumuzu göstermektedir. Hayattaki amacımız nedir sorusu etik bir sorudur. Uluslararası ilişkiler etiği de birlikte nasıl yaşamalıyız ve sorumluluklarımızın kim için ve kime/neye göre şekillendiğinin cevabını aramaktadır. İnsan hak ihlalleri, çevresel krizler, işsizlik, soykırım gibi birçok meselede şu sorular sorulmaktadır: Kim sorumlu ve bu sorumluluklar nasıl dağılmalıdır ve sorumluluklar hangi normlar üzerinden şekillenmelidir? Bu bağlamda bu sorular eşliğinde çalışmanın ilk kısmında uluslararası etiğin temel tartışması olan evrenselcilik- tikelcilikten hareketle liberal teori, İngiliz Okulu, Eleştirel teori ve yeşil teori perspektifinden değerlendirilmiştir. Liberal teorinin uluslararası siyasette iş birliğinin nasıl mümkün olacağı tartışması ve insan hakları meselesine dair yaklaşımlarına yer verilirken, İngiliz Okulu'nun uluslararası toplum/ dünya toplumu kavramsallaştırması, Eleştirel teorinin evrensel etik yaklaşımı ve zarar prensibi kavramsallaştırması ve yeşil siyasal düşüncenin büyüme eleştirisi ve gezegensel etik perspektifine değinilmektedir. Çalışmanın ikinci kısmında küresel iklim rejiminin dönüşümü ele alınmaktadır. Paris Anlaşması sonrası süreçte devlet dışı aktörlerin etkinliği artmış ve ulus ötesi yönetişim tartışmaları başlamıştır. Bu süreçte çok uluslu şirketlerin etkinliği ve topluma ve devlete yönelik yaklaşımları da dönüşmüştür. Üçüncü bölümde sera gazı emisyon oranlarının önemli bir bölümüne sahip şirketlerin uluslararası toplum tarafından yüklenen normlarına değinilmiştir. Şirketler bu normları lobicilik yöntemiyle hafifletmeye çalışmaktadır ve çeşitli imaj yöntemleriyle bu süreci şekillendirmektedir. Bu bağlamda bir örnek çalışma olan Volkswagen emisyon krizi üzerinden bir değerlendirme gerçekleştirilmektedir. Bu krizde şirketlerin sorumluluklarını yerine getirmesinde yasallık ve güçlü kurumların ve uluslararası toplumun ön plana çıktığı keşfedilmiştir. Bu tezin amacı çok uluslu şirketlerin iklim değişikliği meselesinde sorumluluk normunun dönüşümünde etkili bir aktör olduğuna işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: etik, küresel iklim değişikliği, küresel iklim rejimi, çok uluslu şirketler, kurumsal sosyal sorumluluk