UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirilmesi: Afyonkarahisar örneği

Gastronomi, günlük yaşantıdan profesyonel hayata, eğitimden boş zaman değerlendirmeye, televizyon programlarından festivallere kadar her alanda karşımıza çıkmaktadır. Gastronominin popüler olması UNESCO tarafından dikkate alınmış olmakla birlikte bu kapsamda yaratıcı şehirler ağı teması oluşturulmuş ve tüm dünyada gastronomi şehirleri seçilmeye başlanmıştır. Türkiye'den 3 şehrin olduğu listeye girebilmek için şehirlerarasında kıyasıya rekabet vardır. Yaratıcı şehirler ağına girmek kriterlerin yerine getirilmesi ve başvuru formunda gastronominin şehir için öneminin vurgulanması gerekmektedir. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirmektir. UNESCO yaratıcı şehirler ağına dâhil olan Afyonkarahisar'da gastronomi ile ilgili birimler evren olarak belirlenmiş olmakla birlikte bu birimlerin temsilcilerinin bulunduğu gastronomi il yürütme kurulu üyeleri örneklem olarak belirlenmiştir. Gastronomi il yürütme kurulu üyeleri ve gastronomi alanında bilgisinden yararlanılması gastronomi il yürütme kurulu tarafından önerilen ve araştırmacının kriterlerini sağlayan 19 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile 10.03.2022-10.11.2022 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler bilgisayar programı aracılığı içerik analizine tabi tutulmuştur. Gastronomi yönetimi için; gastronomi ürünlerin tespit edilmesi, geleneksel gıda üretim metotlarının korunması, bilinçlendirme faaliyetlerinin yapılması, kamuoyu takdirine yapılan çalışmaların artırılması, gastronomi topluluklarının artması, toplulukların faaliyetlerinin artması, yerel tatların oluşturan etmenlerin araştırılması, geleneksel mutfağın korunması, geleneksel mutfağın yaygınlaştırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda UNESCO standartları için kurumlararası iş birliği yapılması, gastronomi konusunda standartlaşma, ulusal ve uluslararası tanıtım yapılması ve anlatılması, bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin yapılması, gastronomi değerlerinin tanıtılması ve pazarlanması gerekliliği sonuçları tespit edilmiştir. Tespit edilen bu unsurların gerçekleştirilmesi için kurum ve kuruluşlara yönelik amaç ve yapılması gerekenleri içeren eylem planı ve UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde yönetim modeli önerisi hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Gastronomi yönetim modeli, UNESCO gastronomi kenti kriterleri, gastronomi kenti Afyonkarahisar