Üniversite Öğrencilerinde Sirkadiyen Ritim, Dinlenme Metabolizma Hızı ve Beslenme Durumu Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

ÖZ: Bu çalışma, 19-25 yaş aralığında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Mağusa bölgesinde yaşayan üniversite öğrencisi kadınların sirkadiyen ritim zamanlamasının, dinlenme metabolizma hızı (RMR) ve beslenme durumuna olası etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ocak-Ağustos 2022 tarihleri arasında 92 kişi ile yürütülmüştür. Araştırmaya katılan bireylere yüz yüze görüşme yöntemi uygulanarak anket formu ve antropometrik ölçümleri ile verileri toplanmıştır. Uygulanan ankette, bireylerin genel bilgileri, fiziksel aktivite durumları, antropometrik ölçümleri, üç günlük besin tüketim kaydı ile beslenme durumu sorgulanmıştır. Sirkadiyen zamanlamasını belirlemek için Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (MEQ) ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ilk olarak 384 öğrencinin sosyo-demografik bilgileri, fiziksel aktivite durumları ve MEQ uygulanarak çalışma kriterlerine uygun katılımcıların sabah tipi (n=46) ve akşam tipi (n=46) ayrımları yapılarak iki eşit gruba ayrılmıştır. Araştırma kapsamına alınan 92 öğrencilerin antropometrik ölçümleri, üç günlük besin tüketim kaydı ve RMR ölçümleri ile veriler toplanmıştır. Öğrencilerin BKİ değerlerinin 𝑥��̅=20,75±1,98 kg/m2 , vücut yağ yüzdesinin 𝑥��̅=22,5±5,96, yağsız vücut yüzdesinin 𝑥��̅=73,73±5,57, vücut su yüzdelerinin 𝑥��̅=55,84±4,39 ve bel çevrelerinin 𝑥��̅=69,57±6,08 cm olduğu belirlenmiştir. Akşamcıl/akşamcıla yakın öğrencilerin BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut su yüzdesi ve bel çevresi değerleri sabahçıl/sabahçıla yakın öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek, yağsız vücut yüzdesi değerleri ise düşük bulunmuştur. Öğrencilerin RMR değerleri 𝑥��̅=1560,76±183,65 bulunmuştur. RMR ile kronotip arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Akşamcıl/akşamcıla yakın öğrencilerin protein (g), protein yüzdesi, yağ yüzdesi, lif (çözünebilen-çözünmeyen) alım miktarları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük, karbonhidrat yüzdesi ve kolesterol (mg) alım miktarları ise anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sabahçıl/sabahçıla yakın öğrencilerin A vitamini, K vitamini, karoten, Tiamin, Riboflavin, B6 vitamini, B12 vitamini, C vitamini, folat, kalsiyum, demir, magnezyum ve potasyum alım miktarları daha anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, kronotip ile antropometrik ölçüm ve beslenme durumu ilişkili bulunmuştur. RMR ile kronotip arasında bir ilişki saptanmamış olup, bu ilişkinin incelenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.