Üniversitelere hazırlanan öğrencilerde stres düzeylerinin duyguları yönetme becerisine etkisi

Stres günümüzde sıkça karşılaşılan psikolojik sorunların başında gelmektedir. Üniversiteye hazırlanan öğrencilerde bu psikolojik sorun öğrencilerin birçok davranış ve tutumlarını etkilemektedir. Stres başta kişinin kendisi ile ilgili bir olgu olarak ortaya çıksa da gelişen evrelerinde bir hastalıklılık halini almaktadır. Duygu ise insanların yapısında biyolojik olarak oluşum genleri içinde yer alan bir durumdur. Kişiler duygularını hayatlarının her evresinde kontrol altına almalıdır. Bu kontrol altına alma eylemi literatürde duygu yönetimi tanımlamasına karşılık gelmektedir. Stres düzeyi yüksek olan bireyler duygu yönetim düzeyinin düşük olduğu bireylerdir bu sebeple stresle başa çıkma yöntemleri aynı zamanda duygu yönetim becerisini geliştiren yöntemlerdir. Stres düzeyinin azaltılması için Öğretim ortamı öğrencilerin ihtiyaçları için yeterli olmalıdır. Aynı zamanda bütün koşullar sağlansa da çoğu öğrencide sınav kaygısı olabileceği bilinmektedir. Sınav hangi dönemde olursa olsun tüm eğitim basamaklarında çok sık öğrencilerin zaman zamansa yetişkinlerin çeşitli kaygı ortamlarına karışmasına neden olmaktadır. Bu kaygı türü literatürde de karşılığını zamanla bulmuş ve sınav stresi veya sınav kaygısı adını almıştır. Araştırmamız bu kaygı türünün doğasını anlamak amacıyla literatür ve uygulama kısımlarından oluşmaktadır. Sınav stresi en genel manasıyla genel stres tanımlamasından konusu ve özel tasviri sebebiyle ayrışmaktadır. Sınav stresi formal bir olay olarak gerçekleşen herhangi bir sınava veya sınav ortamına karşın, bireyin kendisinde var olan performansın oluşumunu engelleyen psikolojik ve biyolojik etkileri vücut genelinde sıkça gözlemlenen hoş olmayan bir tür duygudur. Bu duygu kişide gerginlik ve duygulara hâkim olamama gibi durumların oluşmasını sağlamaktadır. Bilgi çağı sürekli değişmektedir. Rekabetçi eğitim programlarında test skorları geçmişte yapılmış değerlendirmelerden çok daha önemlidir. Bu yüzden öğrenciler test ve test skorları ulaşmak için endişeye kapılmıştır. Araştırmacılar öğrencilere sınav kaygısını azalması için tavsiyelerde bulunmaktadır. Bunlara örnek verecek olursak; öğrencilerin sınava nerde girdiklerine, sınav süresince sınav görevlisine, sınav konusunun açık olmasına, hocanın öğrencilere karşı açık ve net olup olmadıklarına kontrol etmelerini tavsiye etmektedir. Bu gibi faktörlerin test kaygısını azaltacağını düşünmelerine rağmen, bu faktörler öğrenciler için çok üzücü, dikkat dağıtıcı olacağı açıktır. Birçok araştırma göstermektedir ki sınav kaygısının temeli öğrencinin daha önceden beklenenin altında başarı göstermesi ve eğitim hayatında yaşadığı düşük performanslarıdır. Eğitim hayatında çoğu öğrenci sınav stresine maruz kalabilir. Eğer öğrencilerin psikolojik sorunları varsa oluşan stres düzeyi artırmaktadır. Öğrencilerin strese maruz kalması duygu yönetim düzeylerini de olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, öğrencilerin stres düzeylerinin ölçülmesi için bir çalışma yapma ihtiyacı duyulmuştur. Bazı öğrencilerin öğretmenleri ve ebeveynleri kaygı yaratılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu öğrencilerin başarısını negatif yönlü olarak etkileyebilir. Duyguları yönetme becerisi ile öğrencilik hayatında olduğu kadar kişisel hayatta da önemini koruyan bir olgudur. Sınav stresi aşamasında öğrencilerin bu yönetme kabiliyetinden mahrum bırakılması sonucunda öğrencilerin başarı ve performans kabiliyetleri azalmaktadır. Duygu yönetimini bu derece yaşamın merkezine konumlandıran olgu örgütsel yaşam tarzlarının gün geçtikçe artmasıdır. Birliktelik ve örgütsel yaşantının vazgeçilmez unsuru da duygu ve onu yönetme kabiliyeti olan duygu yönetimidir. Örgütsel yaşayışa ek olarak duygu yönetimi kişisel hayatın sağlıklı bir şekilde yürüye bilmesi ve davranışların istemli bir bütünlük içinde sergilene bilmesi için de gerekli olan bir unsurdur. Aynı zamanda duygu yönetimi kişilerin karşılaştıkları olaylar karşısında gösterdikleri hal ve davranışlara hükmetme kabiliyeti ile de doğrudan ilgilidir. Kısacası duygu yönetimi duyguların benlik çerçevesinde tanınmasına olanak sağlayan ve davranışların çıkış aşamasında kontrol görevini üstlenen bir tip katalizör görevini üstlenmektedir. Örgütsel yaşayışa ek olarak duygu yönetimi kişisel hayatın sağlıklı bir şekilde yürüye bilmesi ve davranışların istemli bir bütünlük içinde sergilene bilmesi için de gerekli olan bir unsurdur. Aynı zamanda duygu yönetimi kişilerin karşılaştıkları olaylar karşısında gösterdikleri hal ve davranışlara hükmetme kabiliyeti ile de doğrudan ilgilidir. Kısacası duygu yönetimi duyguların benlik çerçevesinde tanınmasına olanak sağlayan ve davranışların çıkış aşamasında kontrol görevini üstlenen bir tip katalizör görevini üstlenmektedir. İnsan zihni pek çok kararı verirken duygulardan yardım almaktadır. Duygu yönetiminin bu sebeple karar organları içinde yer alması doğal bir sonuçtur. Terazi bütün dünyada adaleti temsil etmektedir lakin duygu yönetiminin fonksiyonel önemliliği de birey ve yaşam arasındaki dengeyi ifade etmektedir bu nedenle adaletin simgesi aynı zamanda duygu yönetimini de temsil etmektedir. Bu çalışma, üniversiteye hazırlanan öğrencilerin stres düzeyleri ile duyguları yönetme becerisine etkisini belirlemek ve değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma genel tarama türünde betimsel bir çalışmadır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. İki ya da daha çok değişken arasında birlikte değişim varlığını belirlemeyi amaçlayan tarama yaklaşımı da vardır. Buna ilişkisel tarama yaklaşımı denir. Korelasyon ve karşılaştırma bu gruba girer (Karasar,1984). Araştırmanın evrenini 981 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Anadolu ve Avrupa yakası üniversiteye hazırlanan öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemini ise Kadıköy, Ümraniye ve Esenler ilçelerindeki liselerde okuyan ve daha önce mezun olmuş olan öğrenciler oluşturmaktadır. Bu araştırmada, üniversiteye hazırlanan öğrencilerin stres düzeylerinin duyguları yönetme becerisine etkisi lise türü, cinsiyet, aylık gelir, hastalık ve fobi değişkenlerine göre incelenmiş ve "Duygu Yönetim Ölçeği" ile "Sınav Stres Ölçeği" arasındaki kolerasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sorularına yanıt bulmak için karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Nicel veri toplama etkin bir sonuç elde edilmesi için birincil tekniktir. Sayısal yaklaşımlar öğrencilerin düşüncelerini, inanışlarını anlamakta en iyisidir ve test kaygısı deneyimlerinde bu yaklaşımlar sayesinde derin bakış açısı kazanılır. Diğer bir yönden Niteliksel ve sayısal metotlar arasındaki uyum araştırmacılar için daha çok bilgiye ve derin analiz değişikliklerine izin vermiş olacaktır. Bu araştırmada verilerin toplanmasında, öncelikle konuyla ilgili literatür taranarak araştırmanın amacına uygun olan "Duygu Yönetim Ölçeği" ve "Sınav Stres Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama araçları tek form haline getirilerek birlikte uygulanmıştır. Ölçek 3 bölümden oluşmuştur. Uygulama sonucunda elde edilen sonuçlar SPSS 22 programı ile test edilmiştir. İki ölçek ve alt boyutlar arasındaki ilişki korelasyon analizi kullanılarak belirlenmiş ve elde edilen sonuçlar literatür bağlamında tartışılmıştır.