EDİ ortamında çok dilli soru sorma uygulamalarına üniversite öğretim elemanlarının ve öğrencilerin bakış açıları

Eğitim dili olarak İngilizcenin (EDİ) yükselişi Türkiye dahil birçok ülkede açıkça görülmektedir. Bu çalışma, İstanbul'daki bir EDİ vakıf üniversitesinde sınıf içi dil kullanımını incelemektedir. Çalışmadaki veriler, EDİ sınıflarında Elektrik Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği derslerinden toplanan sınıf içi ders kayıtları, derslerinde kayıt alınan alan eğitimi uzmanı öğretim elemanları ile gerçekleştirilen uyarılmış hatırlama oturumları ve lisans öğrencileriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden oluşmaktadır. Verilerin incelenmesi sonucu EDİ derslerinde öğretim elemanları ve öğrenciler arasındaki iletişimin dersin içeriğinin anlaşılması hususunda katkısı olduğunu ortaya koymaktadır. Sınıf içi kayıtlar ile toplanan veriler, çok modluluğa odaklanan Konuşma Çözümlemesi (CA) yöntemi kullanılarak deşifre edilmiştir (Jefforsan, 2004; Mondada, 2018). Uyarılmış hatırlatma oturumları ve yarı yapılandırılmış görüşmeler Strauss ve Corbin'in (1990, s. 61) kodlama şeması kullanılarak MAXQDA'da yazıya geçirildi ve kodlandı. Biçim (kapalı ve açık uçlu), içerik (olgular, sebep-açıklama, görüş) ve amaç (gönderme, gösterim, retorik) olmak üzere üç kategorideki soru türleri arasındaki ilişki görsel ve istatistiksel verilerle ortaya konmuştur. Bulgular, ana dilleri farklı olan öğretim elemanlarının soru sorma uygulamaları arasında farklılıklar olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Her iki öğretim elemanı da çeşitli nedenlerle anlam oluşturma ve içerik bilgisi oluşturma amacıyla sınıf gözlemleri sırasında diller arası geçiş (translanguaging) pratikleri sergilemiştir. Öğrenciler tarafından ders sırasında alan uzmanı olan öğretim elemanına yöneltilen sorular; lisans öğrencilerinin EDİ ortamına ilişkin görüşleri (tercih etme veya etmeme nedenleri) de ele alınmış ve alanyazınla ilişkilendirilerek tartışılmıştır. Araştırmanın bulguları, EDİ dersi veren öğretim elemanlarının ve bu dersleri alan mühendislik lisans öğrencilerinin ders sırasında diller arası geçiş ve anlayamadıkları konulara yönelik sorgulama pratiklerine özel olarak odaklanıp, yüz yüze gerçekleştirilen EDİ sınıf etkileşiminin daha iyi anlaşılmasına yönelik sonuçlar ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: sınıf etkileşimi, eğitim dili olarak ingilizce, çokkipli konuşma çözümlemesi, sorgulama uygulamaları, dil arası geçişlilik