Üriner sistem enfeksiyonu şüphesi bulunan çocuklarda ultrasonografide mesane debrisi varlığının idrar analiz sonuçları ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Üriner sistem enfeksiyonu şüphesi ile başvuran çocuklarda ultrasonografide mesanede debris varlığının, semptomlarla, idrar analiz sonuçlarıyla ilişkini ve idrarkültür pozitifliğini ön görmedeki rolünü araştırmaktır. İkincil amacımız ultrasonografide mesane debrisinin histogram programı ile kantitatif değeriniölçerek, üriner sistem enfeksiyonu tanısında semptom ve idrar analiz sonuçlarını destekleyici yanını ortaya çıkarmaktır. Böylece idrar kültürü sonuçlanana kadar vakit kaybı olmaksızın gerçekten tedaviye ihtiyacı olan hastaların seçilebilmesine ışık tutarak, gereksiz antibiyoterapiyi, çoklu ilaç dirençli mikroorganizmaların üremesini ve dolaylı olarak ilaç maliyetlerini azaltabileceğini ön görmekteyiz. Yöntem: Çalışmamıza Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'ne Mart 2019-Kasım 2019 tarihleri arasında, dizüri, subprapubik ağrı gibi üriner sistem enfeksiyonu semptomları nedeniyle başvuran 3-17 yaş arasındaki 125 çocuk dâhil edildi. Hastalara semptomlar, özgeçmiş, soygeçmiş ve fizik muayene ve ultrasonografi bulgularını içeren detaylı bir hasta izlem formu dolduruldu. Tek bir çocuk hekimi tarafından hastaların başvuru sonrası 24 saat içerisinde dolu mesane üzerinden ultrasonografi ile gri-skala görüntüleri hem video hem anlık görüntü olarak kaydedildi. Hastaların premiksiyonel/potmiksiyonel mesane volüm indeksi, rezidü volüm indeksi, ortalama mesane duvar kalınlıkları, cilt altından pariyetal peritona kadar olan mesafe ölçüldü. Ultrasonografi sırasında mesane içerisinde yüzen ekojenik debris varlığı yarı objektif olarak yok-hafif-orta-ağır şeklinde değerlendirildi. Taş şüphesi yaratan gölgelenme veren ekojenitenin mevcut olduğu hastalar çalışma dışına çıkarıldı. Kayıtlı görüntülerden Adobe Photoshop Cs6 programı kullanarak mesaneyi içeren bölge üzerinden ortalama ekojenite değeri (OED) hesaplandı. Tüm görüntüler, ölçümler ve çizimler ultrasonografi alanında en az 10 yıl deneyimli iki uzman radyolog tarafından kontrol edildi. Bulgular: Tüm hastaların %16'sında (n=20) idrar kültüründe üreme, %42,4'ünde (n=53) mesane debrisi yarı objektif olarak saptandı. İdrar kültüründe üreme mevcut olan hastaların %85'inde (n=17) mesane debrisinin olduğu görüldü. USG bulgularından Post miksiyonel mesane volüm indeksi (p=0.03), rezidü volüm indeksi (p=0.001), PMR (p<0.001), yarı objektif debris varlığı (p<0.001), objektifdebris varlığı için Histogram Griskala OED (p=0.01) ile idrar kültürü pozitif ve negatif gruplar arasında anlamlı farklılıklar elde edildi. Histogram Gs OED katsayısı ortanca değerleri, idrar kültürü negatif grupta 41.30, idrar kültürü pozitif grupta 69.30 olarak saptandı. ROC eğrileri kullanılarak elde edilen OED 71.00, eşik değerine göre debris varlığı değerlendirildiğinde toplam 18 hastanın %55,5'inde (n=10) idrar kültürü pozitif saptandı. Histogram Gs OED kesim değeri 71.00 ve üzerinde olması durumunda olabilirlik oranına (LR+/-) göre idrar kültür pozitifliğini saptama olasılığı 6.5 kat artarken, altında olması durumunda 0.54 kat azaldığı bulundu. Histogram Gs OED değeri ve yarı objektif debris skorlaması (yok, hafif, orta, ağır) ile ilişkisi Kruskal-Wallis testi ile incelendiğinde debris skoru yok (Md=39.75 n=72), hafif (Md=44.70 n=27), orta (Md=64.45 n=18), ağır (Md=87.60 n=8) olmasına göre debris şiddeti arttığı oranda histogramdan elde edilen kat sayıların da anlamlı olarak arttığı görüldü (p<0.01). Yarı objektif değerlendirmede ise orta-ağır debris bulunması durumunda olabilirlik oranına (LR+/-) göre idrar kültür pozitifliğini saptama olasılığı 3.8 kat artarken, orta-ağır debris olmaması durumunda 0.52 kat azaldığı bulunmuştur. İdrar kültür pozitifliğini ön görmedeki piyüri, L. esteraz, nitrit varlığının başarısının, mesane debrisi katsayısı kullanımı ile arttığı görüldü. Mesane debrisi katsayısı 71.00 üzerinde ise ve nitrit pozitifliği eşlik ediyorsa %100 oranında idrar kültür pozitifliğini göstermede katkısı olduğu görüldü. Klasik idrar analiz bulguları ile multivariate lojistik regresyon testi uygulandığında Mesane Debris Histogram Gs OED'nin bağımsız bir tanı aracı olarak kullanılabileceği ortaya çıktı. Sonuç: Mesanede debris, radyolojistler tarafından sıklıkla rapor edilmektedir ve bunun klinik anlamını araştıran literatürde pek az çalışma bulunmaktadır. Çalışmamız semptomatik hastalarda erken dönemde ultrasonografi ile mesanede debris varlığının pediatrik üriner sistem enfeksiyonu tanısını desteklediğini ortaya çıkarmıştır. Histogramın, sağlık alanında diğer dahili branşlarda kullanımına ek olarak, histogramdan elde edilen katsayıların idrar sonuçları ile anlamlı ilişkisi olduğu ortaya kondu ve pediatrik üriner sistem enfeksiyonu tanısında histogram kullanımı ile literatüre katkı sağlanmış oldu. Anahtar Kelimeler: Mesane, Debris, Ultrasonografi, Histogram, İdrar analizi, İdrar Kültürü