Uryânîzâde Ali Vahîd'in "Türkçe Hutbeler" kitabının 131-248. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi

İnsan, doğruya ulaşmak, yanlışı fark etmek, kendini geliştirmek için yol gösterilmeye muhtaçtır. Geçmişten günümüze hangi devirde olursak olalım bir yola ihtiyaç duyarız bu, insan için bir gereksinimdir. Bu gereksinimi sağlamanın en etkili yollarından bir tanesi de toplumu bilgi sahibi yapan ve uyaran iletişim araçlarıdır ki bunlardan en etkilisi de hiç şüphesiz hutbelerdir. Hutbeler, insanlığın tutunduğu bir dal gibidir, o dal olmazsa insan savrulur gider. Yüce Allah, savrulup gitmeyelim diye bizlere hutbeleri aracı kılmıştır. Bu aracılar sayesinde kime? Neye? Nasıl? Ne şekilde? İnanacağımız dile getirilmiştir. Sonrası ise bizlere yani aklımıza, irademize kalmış bir durumdur. Yüce Allah, insana doğruyu bulabilmeleri için tüm imkânları sunmuştur. Tabi göz bu, bakar da görmez, kulak işitir de duymaz, ağız söyler de anlamaz kısacası insan, bilir de idrak edemez. Bu gibi durumlarda da bizler irşada başvurmalıyız. Bakan gözleri görür, işiten kulakları duyar hale getirmek için insanlığı uyarmalıyız, nasihatlerde bulunmalıyız. Bu amaç doğrultusunda başvurabileceğimiz en güzel yöntemlerden biri de hiç şüphesiz hutbelerdir. Nasihatlerimizi, önerilerimizi, irşad yolundaki söylemlerimizi dile getirebileceğimiz hitabet şekillerinden biri olan hutbe, nasihat etme, öğüt verme, irşad görevini yerine getirme gibi eylemlerle, doğruyu gösterme amacı ile varlığını sürdüre gelen bir kavramdır. Cuma ve bayram namazlarında Müslümanlara bilgi aktarımı amacıyla ibadet, ahlak, inanç gibi çeşitli konularda yapılan bu konuşma İslam'ın ilk dönemlerinden beri varlığını sürdüre gelmiştir. Bu konudan hareketle ele almış olduğumuz çalışmamız, Uryânîzâde Ali Vahîd'in "Türkçe Hutbeler" isimli kitabının 131-248.sayfalar arasında yer alan 13 hutbenin Latinize edilmesi ve bu hutbelerin değerlendirilmesini içermektedir. Uryânîzâde Ali Vahîd'in bu eseri, cumhuriyetin ilk yıllarında kaleme alınmıştır ki bu, cumhuriyete geçiş evresinde toplumumuzun hutbe kavramını algılama biçimlerini gözler önüne sermesi bakımından da önemlidir. Hutbelere baktığımızda muhtevanın yalnızca tek bir konu ile sınırlı kalmadığını bunlara ek olarak toplumsal konuları, inanç, ibadet, ahlak gibi çeşitli muhtevaları da içerdiğini görebiliriz. Birçok farklı konu ile karşılaşabileceğimiz bu eserde, zaman kısıtlılığı, konu bütünlüğü, yalınlık gibi nedenler dolayısıyla çalışmamızı genel bir değerlendirme ile kaleme almış bulunmaktayız. Osmanlıca'dan günümüz Türkçesine latinize etmiş olduğumuz 13 hutbe ve bunların değerlendirilmesindeki asıl amacımız, eserimizin kaleme alınmış olduğu o dönemdeki ve günümüzdeki kavramları ve hutbeye bakış açısı bakımından mukayese yöntemiyle toplumumuza ışık tutup, yol göstermektir.