Uşak Eşme ağzı

Ağız araştırmalarının Türk dilinin tarihî seyri için önemi yadsınamaz bir gerçektir. Türkiye'de ağız araştırmaları 19. yüzyılda başlamış ve o tarihten günümüze kadar çok sayıda akademik çalışma yürütülmüştür. Buna karşın hâlâ gidilmemiş, incelenmemiş ağızların olduğu yerler mevcuttur. Günümüzde gelişen teknolojinin yanı sıra yaşanan sosyal, kültürel ve benzer gelişmeler nihayetinde ağızlar bozulma ve yok olma eğilimi göstermektedir. Bu sebeple araştırmacılar ağızların kaybolmadan derlenip kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılması yönünde çalışmalar sürdürmektedir. Bu tez çalışması da Türk diyalektoloji çalışmalarına katkıda bulunmak maksadıyla hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışmada Uşak ilinin Eşme ilçesine bağlı köylerin ağız özellikleri incelenmiştir. Eşme'nin belirlenen 28 köyüne gidilerek 58 kaynak kişi ile yapılan görüşmeler kayıt altına alınmış, kaydedilen görüşmeler transkripsiyon işaretleriyle yazıya aktarılmıştır. Çalışma; giriş, ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi sonuç, metinler ve sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsamı ve yöntemine dair bilgiler açıklanarak, Eşme'nin tarihi, coğrafyası, iklimi gibi bilgilere yer verilmiştir. Ses bilgisi ve şekil bilgisi bölümlerinde bölge ağzının standart kullanımdan farklı olan ses ve şekil özellikleri tespit edilerek gerekli incelemeler yapılmıştır. Cümle bilgisi bölümünde cümle çeşitlerine değinilmiştir. Sonuç bölümünde ise bölge ağzına dair elde edilen verilerin incelenmesi sonucunda belirlenen ayırt edici özelliklerin değerlendirmesi yapılmıştır. Metinler bölümünde, 58 kaynak kişiden derlenen malzemeler transkripsiyon işaretleriyle yazıya aktarılıp numaralandırılarak verilmiştir. Sözlük bölümünde ilçe ağzından derlenen metinlerden hareketle Eşme ağzının söz varlığını yansıtan sözcüklere yer verilmiştir. Son olarak bu çalışmada faydalanılan kaynakların yer aldığı bir kaynakça bölümü eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Eşme, Ağız, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Cümle Bilgisi