Ana dili Türkçe olan ve ana dili İngilizce olan yazarlar tarafından disiplinlerarası bölümlerde yazılmış İngilizce yüksek lisans tezlerindeki edatların kullanımı: Bir derlembilim çalışması

Derlembilim temelli çalışmalar, tarih boyunca oldukça uzun bir yol kat etmiştir. Ancak, ömürlerinin büyük bir kısmı boyunca, derlembilim temelli araştırmayı birçok bakımdan yoğun bir şekilde destekleyen yeni gelişmeler ortaya çıkana kadar reddedilmiş ve arka planda tutulmuştur. Teknolojinin gelişmesi ile bu alanda yapılan araştırmaların sayısı da çoğalmıştır. Bu çalışmalar, değişik bakış açılarına sahiptir ve dilin belirli kısımlarına odaklanmıştır. Farklı kültürleri, bağlamları veya konuşmacı türlerini karşılaştırarak dilin farklı bölümlerini incelemeye çalışmışlardır. Bu çalışmanın amacı, özellikle edatlara ve edatların akademik bir yazı ortamındaki doğal kullanımlarına odaklanmak ve bu yazıların özet, giriş ve sonuç bölümlerindeki kullanım sıklıklarını karşılaştırmaktır. Çalışma aynı zamanda, hangi bölümlerin diğer bölümlerden daha fazla edat kullandığını ve bunun kaynaklanmış olabileceği nedenleri savunmaya çalışmıştır. Çalışmanın amacına uygun bir şekilde gerçekleşebilmesi için akademik metinler, rastgele seçilen disiplinlerarası bölümlerde (İşletme, Tarih, Uluslararası İlişkiler, Psikoloji ve Sosyoloji), 2008-2018 yılları arasında yazılmış yüksek lisans tezleri olarak belirlenmiştir. Ana dili Türkçe olan yazarlar tarafından yazılmış 50 adet yüksek lisans tezi ve ana dili İngilizce olan yazarlar tarafından yazılmış 50 adet yüksek lisans tezi seçilmiştir. Toplamda 100 adet olarak seçilen bu tezler, bu çalışmaya özgü olan derlem verisini oluşturmaktadır. Edatların sıklığı, araştırmacıya edatların edat niteliğini teyit etmelerine yardımcı olacak uyumluluk listeleri de sağlayan, Keyword In Context adlı bir yazılım aracılığıyla analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra, iki tip konuşmacıyı karşılaştırarak yüksek kullanım ve düşük kullanım değerlerini bulmak için log-likelihood hesaplaması da yapılmıştır. Çalışmanın sonuçları, ana dili Türkçe olan yazarların daha büyük bir derlem boyutuna sahip olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte bu yazarların, özet ve giriş bölümlerindeki edat kullanımlarında anlamlı bir düşük kullanıma ve sonuç bölümlerinde ise ana dili İngilizce olan yazarlara kıyasla anlamlı bir yüksek kullanıma sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Belirli bölümlerin, böylesine sonuçlara sahip olmasının olası nedenleri de tartışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, her bölümün, bölümün niteliği ve çalışmanın ait olduğu disiplinlerarası alan ile ilgili kendine özgü nedenleri olduğu görülmektedir. Kısaca, özet bölümlerinde edatlar, derlem boyutu nedeniyle diğer bölümlere kıyasla daha az miktarda kullanılmıştır ve en çok kullanılan edatlar, amacın anlamını ifade etmek için kullanılan "hakkında" ve karşılaştırma anlamını vermek için kullanılan "arasında" olarak belirlenmiştir. Giriş bölümleri, ait olduğu disiplinlerarası bölüme bağlı olarak farklı derlem boyutlarına sahiptir. Örneğin, Tarih tezlerinin diğer disiplinlerararası alanlara oranla çok daha büyük bir derlem boyutuna sahip olduğuna ve çok kez yeri ve zamanı ifade etmek için yüksek miktarda edat kullandığına, Psikoloji tezlerinin ise bu bölümü kısa tuttuğuna ve yüksek sayıda edat kullanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, sonuç bölümlerinde, Psikoloji tezlerinin en ayrıntılı açıklamaları ve karşılaştırmaları yapma gerekliliğine bağlı kaldığı için hesaplanan en büyük derlem boyutuna sahip olduğu, diğer tüm disiplinlerarası bölümlerde ise edatların ve derlem boyutlarının birbirlerine benzer oranlara sahip olduğu görülmüştür.