Üstün yetenekli tanısı konulmuş ve tanı konulmamış öğrencilerin farklı ortamlarda matematiksel düşünme süreçlerinin incelenmesi

Eğitimin genel amacı bireyleri hayata hazırlamakla beraber onların gerçek yaşamda başarılı olmalarını sağlayacak zihinsel becerileri kazandırmaktır. Günlük yaşamda karşılaşılan her çözülmesi gereken durum aslında birer problem durumudur denilebilir. Problemlerin çözümü için gerekli olan düşünme yapılarının en yaygın ve etkin kullanıldığı alan matematiktir. Problem durumlarının çözümü için gerekli olan zihinsel süreçler matematiksel düşünmenin bir parçasıdır. Öğrencilerin sahip olması gereken en önemli becerilerden birisidir. Matematiksel düşünmenin en basit tanımı matematiksel tekniklerin doğrudan veya dolaylı olarak problemlerin çözümünde kullanılması şeklinde yapılabilir. Bu durumda matematiksel düşünmenin süreçlerinin ve alt bileşenlerinin öğrencilerde ne derece var olduğu ve nasıl ölçülebileceği araştırılması gereken bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer yandan dinamik matematik yazılımlarının matematiksel düşünme süreçlerini ortaya çıkarmada başarılı olduğuyla ilgili çalışmalar mevcuttur. Üstün yetenekli tanısının konulması sürecinde matematiksel düşünme süreçlerinin ortaya çıkarılarak öğrencilere üstün yetenekli tanısı konulup konulamayacağı, matematiksel düşünme süreçlerinde farklılaşmaların olup olmayacağı araştırılması gereken bir durumdur. Buradan hareketle bu araştırmada üstün yetenekli tanısı konulmuş ve konulmamış öğrencilerin kağıt-kalem ve dinamik matematik yazılımları ile problem çözme süreçlerinin matematiksel düşünmenin alt bileşenlerinde farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma deseninde yürütülen araştırmaya Giresun ilindeki BİLSEM'e kayıtlı 3 üstün yetenekli tanısı konulmuş öğrenci ve bir devlet okuluna devam etmekte olan 3 üstün yetenekli tanısı konulmamış öğrenci katılmıştır. Araştırmada yer alan öğrencilerin tamamı 7.sınıf öğrencisidir. Araştırma süreci öğrencilerin matematiksel düşünme süreçlerini ölçecek şekilde tasarlanmış, uzman görüşlerinin ardından son hali verilmiş ve 6 etkinliğin öğrenciler tarafından kağıt-kalem ile çözülmesiyle başlamıştır. Ardından öğrenciler 6 ders saati süren özelleştirilmiş dinamik matematik yazılımın kullanımı ile ilgili eğitim sürecinden geçmişlerdir. Eğitim sürecinin akabinde öğrenciler kağıt-kalem ile çözdükleri 6 etkinliği dinamik matematik yazılımı ile çözmüşlerdir. Etkinliklerin çözüm süreçlerinde çözümlerin doğruluk veya yanlışlığı hakkında yorumda bulunulmadan derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın verileri etkinliklerin çözüm sürecindeki öğrenci yanıtları, dinamik matematik yazılımı üzerinde kaydedilen çözüm süreçleri ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle yürütülen mülakatlarla toplanmıştır. Araştırmacı matematiksel düşünme ile ilgili yapılan çalışmalardaki ortak ifadeleri dikkate alarak matematiksel düşünmenin basamaklarını ve alt bileşenlerini içeren kodları oluşturmuştur. Her bir etkinlik için elde edilen veriler her bir matematiksel düşünme süreci için literatüre dayanarak oluşturulan kodlara göre ayrı ayrı analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda matematiksel düşünme süreçlerinin özelleştirme ve genelleme kısımlarındaki çözüm süreçlerinde üstün yetenekli tanısı konulmuş ve üstün yetenekli tanısı konulmamış öğrencilerin ayırt edilmesinde kağıt-kalem ile çözülen etkinliklerden elde edilen bulguların ayırt edici olduğu görülmüştür. Bununla beraber özelleştirme ve genelleme süreçlerinde dinamik matematik yazılımı süreçlerinde öğrencilerin büyük kısmında doğru ve yeterli davranışlar gözlendiği için net bir ayrım görülmemiştir. Matematiksel düşünme süreçlerinin varsayımda bulunma ve ispat basamaklarında ise dinamik matematik yazılımlardaki ayırt ediciliğin daha belirgin olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda alana özgü bir düşünme olan matematiksel düşünme sürecinde üstün yetenekli tanısı konulmuş ve tanı konulmamış öğrencileri ayırt eden süreçler gözlenirken bazı bileşenlerde her iki grubun farklı olmayan düşünme süreçlerine sahip olduğu görülmüştür. Bu durum üstün yetenekli tanısı konulurken alana özgü üstün yeteneğin göz ardı edilememesi gerektiğini, alana özgü üstün yeteneklilik tanılamalarının yapılmasının gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda üstün yetenekli tanısı konulmuş ve konulmamış öğrencilerin matematiksel düşünmelerinin arasındaki farklılaşmayı ortaya çıkarmada farklı ortamların potansiyeli dikkate alınabilir. BİLSEM'lere öğrenci seçimi ve üstün yetenekli tanısı konulması sürecinin ilkokulda başladığı düşünüldüğünde, öğrencilerin var olan potansiyellerinin üst düzey matematiksel düşünme süreçlerinde gözlenebilir hale gelmesini mümkün kılan dinamik matematik yazılımlarının ders içerisinde kullanılmak üzere ilkokul düzeyinde yaygınlaştırılması önerilmektedir.