Sosyal sermaye araştırmasında karma yöntemlerin kullanımı

Bu tez, hala gelişmekte olan karma yöntemler araştırmasına ilişkin yöntem bilim alan yazınına bir katkı sağlama gayesini taşımaktadır. Karma yöntemler araştırmasında, araştırmanın tasarım deseni araştırmanın sürecini şekillendiren temel husustur ve bu aynı zamanda kullanılan yöntemlerin birleştirme sürecini de etkilemektedir. Karma yöntemler araştırmalarında yorumlama aşamasında gerçekleşen birleştirme işlemi, araştırmanın çıktılarını doğrudan etkilemektedir. Dolayısıyla, bu tezin amacı karmaşık bir sosyal olgu üzerine yapılacak karma yöntemler araştırması için uygun desen türünü aramak, karmaşık bir sosyal olguyu kavramak için karma yöntemler araştırmasının nasıl faydalı olacağını ve araştırma deseni, bütünleştirme ve yorumlama süreçlerinin nasıl gerçekleşeceğini görmektir. Bu çalışmada karma yöntemler araştırmamız için örnek karmaşık sosyal olgu olarak sosyal sermaye konusu ele alınmıştır. Bu tez kapsamındaki karma yöntemler araştırmasının hedefi, Türkiye'deki bireylerin sosyal sermayelerini mümkün olduğunca bütünlüklü bir şekilde ortaya koyabilmektir. Nicel bölümde, sosyal sermayeye ilişkin veri üretilmesine katkıda bulunan ülke genelini temsil eden araştırmalar incelenerek, bu konudaki en kapsamlı soruları içeren 2014-2015 Türkiye Zaman Kullanım Araştırmasının verileri kullanılmıştır. Faktör analizi yapılarak bir sosyal sermaye bileşik endeksi oluşturulmuştur. Endeksin, gündelik sosyalleşme, sosyal ağ destekleri ve kültürel sosyalleşme başlıklı üç alt endeksi bulunmaktadır. Nicel araştırma aşamasında sosyal sermayenin ağlar bileşenine ilişkin sonuçlar elde edilmiştir. Nitel araştırma aşamasında 8 kadın ve 8 erkek olmak üzere 16 kişiyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Nitel araştırma kapsamında sosyal sermayenin ağlar bileşenine ek olarak güven ve normlar bileşenlerine ilişkin bilgi sağlanmıştır. Çalışmanın son aşamasında her iki veri seti bir ortak gösterim matrisinde birleştirilmiştir. Araştırmada öne çıkan önemli bir bulgu, bireyin aile ve sosyal çevresinin sosyal sermaye için çok önemli olduğu ve bu çevrenin erkeklere kadınlara kıyasla daha güçlü araçlar sağladığıdır. Çalışmanın gerektirdiği şekilde bir birleştirme süreci yürütebilmek için 'tamamlayıcı sıralı tasarım' adıyla yeni bir tasarım deseni tanımlayarak bu deseni kullanmamız çalışmanın önemli bir çıktısı oldu. Diğer taraftan, bu çalışmanın amacı sosyal sermaye araştırmalarında kullanılacak bir soru formu sunmak olmasa da, karma yöntemler araştırmasının sonuçlarını bir sosyal sermaye anketinde kullanılmak üzere değerli bulduğumuz için, sosyal sermaye anketi hazırlamaya yönelik bir çalışmaya rehber olabilecek soru önerisi seti de çalışma kapsamında sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Karma yöntemler, yöntembilim, tamamlayıcı sıralı tasarım deseni, sosyal sermaye, Türkiye